Kilis Yağlık zeytini: %30 yağ oranıyla Güneydoğu'nun lideri
Türkiye ağaç varlığının %3'ü Kilis Yağlık: %30 yağ, %82 et oranı, kiloda 560 tane. Beş ayrı tozlayıcı denenmiş ve hiçbiri meyve tutumunu artırmamış.
Kilis Yağlık, Türkiye ağaç varlığının %3'ünü oluşturan Güneydoğu çeşidi — ülkenin beşinci en yaygın zeytini. Ve bölgenin en yüksek yağ oranlarından birine sahip: %31.
Rakamlarla Kilis Yağlık
| Özellik | Değer | Not |
|---|---|---|
| Yağ oranı | %31 | Güneydoğu çeşitleri içinde en yüksek |
| Et oranı | %82 | Çekirdek %18 |
| Kiloda tane | 560 | Küçük dane |
| Türkiye ağaç varlığındaki payı | %3 | Beşinci en yaygın çeşit |
| Kullanım | yağlık + sofralık | Ağırlık yağlıkta |
| Kendine verimlilik | yok / kısmen | Kaynaklar arasında fark var |
| Yöre | Kilis · Gaziantep |
Yüksek yağ, küçük dane
Kilis Yağlık'ın %31'lik yağ oranı, Türkiye çeşitleri arasında üst sıralarda — Gemlik (%29-30) ile aynı seviyede, Memecik'in (%25-28) üstünde.
Buna karşılık danesi küçük: kiloda 560 tane. Karşılaştırma için Kalem Bezi kiloda 450 tane, yani belirgin biçimde daha iri.
Bu ikisi birlikte çeşidin işini tanımlıyor: küçük dane sofralıkta dezavantaj, yüksek yağ oranı yağlıkta avantaj. Kilis Yağlık ağırlıklı olarak yağa gidiyor.
Et oranı %82, çekirdek %18 — bölgenin diğer çeşitlerine göre çekirdek payı yüksek. Halhalı Çelebi'de et %90, Mavi çeşidinde %92'ye çıkıyor.
Tozlayıcı denemesinin şaşırtıcı sonucu
Kilis Yağlık üzerinde beş ayrı tozlayıcı denenmiş: Gemlik, Delice, Yuvarlak Halhalı, Domat ve Nizip Yağlık.
Sonuç şu: tozlayıcıların etkinlik dereceleri yıllara göre değişmiş ve meyve tutma oranını artırmamış. Aynı denemede Ayvalık ve Memecik çeşitlerinde durum farklı çıkmış.
⚠ Pratik sonuç: Kilis Yağlık bahçesi kuran biri, tozlayıcıya ayıracağı alandan otomatik verim artışı beklememeli. Yaygın kural — "kendine verimsiz çeşide tozlayıcı koy, verim artar" — her çeşitte aynı işlemiyor.
Kendine verimlilik konusunda kaynaklar da örtüşmüyor: bir çalışma kısmen kendine verimsiz, diğerleri doğrudan kendine verimsiz buluyor.
Toprak çalışması
Kilis Yağlık bahçelerinin toprakları ayrıca incelenmiş: fiziksel ve kimyasal özellikler ile besin elementi içerikleri belirlenmiş. Besin eksikliklerinin belirtiden okunması: zeytinde besin elementi noksanlıkları.
Güneydoğu'daki yeri
Bölgenin diğer çeşitleri: Halhalı (%2,2), Nizip Yağlık (%2), Sarı Haşebi (%0,7), Saurani (%0,6), Kalem Bezi, Eğriburun, Yağ Çelebi.
Bölgenin adlandırılmamış genotipleri: Güneydoğu'nun isimsiz zeytinleri.
Kaynak notu
Yağ, et ve çekirdek oranları bölgesel zeytin çeşit envanterlerinden; kilogramdaki tane sayısı çeşit tanımlama kayıtlarından alınmıştır. Farklı kaynaklar aynı çeşit için farklı aralık verebiliyor — bu sayfada hangi değerin nereden geldiği belirtilmiştir.
Türkiye'nin çeşit dağılımı ve karşılaştırmalı tablolar: zeytin çeşitleri.
Ölçülen çeşitler arasında nerede
çeşit sayfası
çeşit sayfası
Zeytin Kitabı — Efe, Soykan, Cürebal, Sönmez (2016), Kitabevi Yay. s.37-80
Zeytin Kitabı — Efe, Soykan, Cürebal, Sönmez (2016), Kitabevi Yay. s.37-80
Zeytin Kitabı — Efe, Soykan, Cürebal, Sönmez (2016), Kitabevi Yay. s.37-80
Değerler her çeşidin kendi sayfasında yayımlanan ölçümlerdir. Karşılaştırma yalnız rakamı olan çeşitleri kapsar; yani bilinenlerin karşılaştırmasıdır, Türkiye'deki bütün çeşitlerin değil. Tam sıralamayı ve nasıl kurulduğunu gör →
Ziyaretçi başına tek oy; istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz. Puanlar gerçek okur oylarıdır — başlangıç puanı ya da varsayılan not verilmez.
İlgili içerikler
Yazı
Sofralık Zeytin Çeşitleri
Gemlik'ten Kalamata'ya, Manzanilla'dan Castelvetrano'ya: dünyanın tanınmış sofralık zeytinleri ve hangi işe yaradıkları.
Yazı
Aydın Yamalak Sarısı Zeytini: 11 grama varan sofralık dane
2021 tescili. Meyve 6-11 g — Türkiye'nin en iri sofralık danelerinden. Delice anaç üzerine aşıyla çoğaltılıyor, eylül sonunda hasat.
Yazı
Sarı Haşebi zeytini: Hatay'ın çift amaçlı çeşidi
Sarı Haşebi, %25 yağ ve %85 et oranıyla dengeli bir çeşit; kiloda 338 tane ile orta irilikte. Hatay-Altınözü orijinli, hem yağlık hem siyah sofralık.
Yazı
Memecik zeytini: Ege nin yarısı tek çeşit
Ege ağaç varlığının yarısı Memecik: %25-28 yağ, yüksek polifenol, 624 saat soğuklama, kuraklığa dayanıklı ve kendine verimli. Neden bu kadar yaygınlaştığı.