Kilis'de zeytincilik
Güneydoğu Anadolu bölgesi · 2024-25 sezonunda 64.113 ton dane zeytin, 12.570 ton zeytinyağı.
Kilis, 2024-25 sezonunda 4.692 bin meyve veren ağaçtan 64.113 ton dane zeytin aldı; bu, ağaç başına ortalama 13.7 kilo demek. Ürünün 1.211 tonu sofralığa, 62.902 tonu yağlığa ayrıldı ve yağlıktan 12.570 ton zeytinyağı elde edildi.
Ölçek ve karakter
- Güneydoğu Anadolu bölgesinin 9 ilinden 2. sırasında — bölge üretiminin %31.0'i, Türkiye üretiminin %1.8'i
- ağaç başına 13.7 kg — bölge ortalaması 11.0 kg'ın 2.7 kg üstünde
- üretimin %2'i sofralığa ayrılıyor (bölge ortalaması %5) — yağlık ağırlıklı
Küçük il, kurumsal zeytincilik
Kilis, Türkiye'nin en küçük illerinden biri olmasına rağmen zeytincilikte kurumsal yapısını tamamlamış sayılı yerlerden biridir:
- GAP Organik Tarım Kümelenme Programı valilik işbirliğiyle uygulandı
- Kilis İli Organik Zeytin Üreticileri Birliği kuruldu
- Entegre zeytinyağı üretim tesisi devreye alındı
- Kilis zeytinyağı coğrafi işaret tescili aldı
İlde yaklaşık 20 zeytinyağı işleme hattı bulunur. Yöreye adını veren Kilis Yağlık çeşidi, yüksek yağ oranıyla dikkat çeker.
Toprağın söylediği: %100 demir noksanlığı
Kilis zeytinliklerinden alınan 49 toprak örneğinin analizi, kurumsal başarının yanında bir eksikliği ortaya koyuyor:
- Örneklerin %100'ü demir bakımından noksan — tek bir örnek bile yeterli çıkmadı
- %93,9'u çinko bakımından az ya da çok az
- %89,6'sında organik madde %2'nin altında (ideal %3)
- Buna karşılık tuzluluk sorunu yok, pH uygun, kireç sınırlayıcı değil
Sebep basit: zeytin yetiştiriciliğinde genellikle gübreleme yapılmıyor. Ağaç dayanıklı olduğu için ölmüyor, ürün vermeye devam ediyor — ama verdiği ürün toprağın izin verdiği kadar.
Ayrıntılı analiz: Kilis: örgütlenme çözüldü, toprak çözülmedi
2024-25 sezonu
| Meyve veren ağaç | 4.692.000 |
| Dane zeytin | 64.113 ton |
| Sofralığa ayrılan | 1.211 ton (%2) |
| Yağlığa ayrılan | 62.902 ton |
| Zeytinyağı | 12.570 ton |
| Ağaç başına | 13.7 kg |
Bu il için yalnızca güncel sezon yayımlanmıştır; on bir yıllık seri İzmir, Aydın, Manisa, Muğla, Bursa ve Çanakkale için mevcuttur.
Güneydoğu Anadolu bölgesinin çeşitleri
Kaynakta çeşitler il değil bölge düzeyinde kayıtlı.
- Belluti
- Eğriburun
- Hursuki
- Kalem Bezi
- Kan Çelebi
- Kilis Yağlık
- Mavi
- Melkebazi
- Nizip Yağlık
- Yağ Çelebi
- Zoncuk
Yazılarımızda Kilis
- Zeytin: Ağacı, Tarihi, Üretimi ve Geleceği
- Zeytin çeşitleri: Türkiyenin dağılımı ve ölçülmüş değerler
- Güneydoğu'nun isimsiz zeytinleri: Mardin, Şırnak ve tozlayıcı meselesi
- Oleoturizm: zeytinlikten gelen ikinci gelir
- Antiokheia'nın 43 zeytinyağı işliği: Hatay'da iki bin yıllık süreklilik
- Türkiye zeytinciliğinin yapısal sorunları
- Türkiye'de zeytin nerede yetişir, hangi illerde yetişmez?
- Altı kat mıydı? Sofralık makasın yedi yılı