Nizip Yağlık zeytini: özellikleri, yağ oranı ve yöreleri
Güneydoğu'nun ana yağlık çeşidi ve listedeki nadir kendine verimli çeşitlerden biri — tozlayıcısız bahçede bile ürün verir.
Nizip Yağlık, Güneydoğu Anadolu'nun ana yağlık çeşididir ve listedeki çeşitler arasında bir ayrıcalığı vardır: kendine verimlidir. Yani tozlayıcı çeşide ihtiyaç duymadan ürün verir — zeytinde nadir bir özellik.
Rakamlarla Nizip Yağlık
| Yağ oranı | %27 |
| 1 kg'daki tane sayısı | 455 |
| Et oranı | %81 |
| Kullanım | Yağlık + sofralık |
| Başlıca yöreler | Nizip, Gaziantep, Kahramanmaraş, Mardin |
Kaynak: Efe, Soykan, Cürebal ve Sönmez (2016), Zeytin Kitabı. Kaynakta değeri verilmeyen alanlar "—" bırakılmıştır; tahmin eklenmemiştir.
Kendine verimli olmak neden önemli?
Zeytin çeşitlerinin çoğu kendine verimsiz ya da kısmen kendine verimlidir; tam verim için başka bir çeşidin polenine ihtiyaç duyarlar. Şanlıurfa Koruklu'da kurulan bir bahçede beş çeşit üzerinde yapılan izolasyon denemesi şu tabloyu verdi:
| Çeşit | Durum |
|---|---|
| Nizip Yağlık | Kendine verimli |
| Delice (yabani zeytin) | Kendine verimli |
| Domat | Kısmen kendine verimli |
| Gemlik | Kısmen kendine verimli |
| Yuvarlak Halhalı | Kendine verimsiz |
Nizip Yağlık'ın kendine verimli çıkması, Güneydoğu'da tek çeşitli kapama bahçe kurulabilmesi demektir. Tozlayıcı sırası ayırmak zorunda kalmamak, dar arazide dikim planını da kolaylaştırır.
Yağlık ama sofralığa da gidiyor
%27 yağ oranıyla açık bir yağlık çeşit olmasına rağmen Nizip Yağlık bölgede sofralık olarak da değerlendirilir. Et oranı %81 ile listenin alt sıralarındadır — yani çekirdeği görece iridir; sofralık kullanımı iriliğe değil, yerel damak alışkanlığına dayanır.
Genetik çalışmalar Nizip Yağlık'ın Domat, Gemlik, Kilis Yağlık ve Manzanilla ile %60'tan fazla benzerlik taşıdığını göstermiştir. Yani Türkiye'nin ana çeşitlerinin çoğu birbirine yakın bir havuzdan geliyor.
Kısaca
Nizip Yağlık, %27 yağ oranıyla Güneydoğu'nun ana yağlık çeşididir ve kendine verimli olmasıyla ayrılır. Tozlayıcı sırası ayırmak zorunda kalmadan tek çeşitli bahçe kurulabilmesi, dar arazide önemli bir kolaylıktır.
Ziyaretçi başına tek oy; istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz. Puanlar gerçek okur oylarıdır — başlangıç puanı ya da varsayılan not verilmez.
İlgili içerikler
Yazı
Hojiblanca zeytini: İspanya'nın yağlık + sofralık çeşidi
İspanya'nın üçüncü büyük çeşidi ve gerçek anlamda çift amaçlı: hem siyah sofralığa hem yağa gidiyor.
Yazı
Zeytinden Elde Edilen Ürünler
Sofralık zeytin, zeytinyağı, prina, zeytin yaprağı ve sabun: ağacın hangi parçasından ne elde edilir, hangisi ne işe yarar?
Yazı
Eğriburun zeytini: özellikleri, yağ oranı ve yöreleri
Yağ oranı listenin en düşüğü (%17) ama et oranı en yükseği (%89) — tam bir sofralık çeşit.
Yazı
Manzanilla zeytini: İspanya'nın sofralık çeşidi
Dünyanın en yaygın yeşil sofralık çeşidi ve dolgulu zeytinin uluslararası standardı. Türkiye'de de yetiştiriliyor.