Zeytin sıkım ücreti 2026'da ne kadar? Para mı, yağ payı mı?

Kısa cevap: 2026-27 sezonu için Türkiye'de tek bir sıkım ücreti yok; ücret bölgeye, fabrikaya ve ödeme biçimine göre değişiyor. Ekim sonu itibarıyla açıklanan rakamlar şöyle: Antalya'da fabrikalar çıkan yağın kilosu başına 30 TL alıyor (geçen sezon 18 TL), Alanya'da piyasa 35-40 TL bandında, Osmaniye merkezde fabrika sahipleri ortak ücreti 4 lira olarak belirledi. Ege'nin birçok yerinde ise ücret parayla değil, çıkan yağdan pay olarak alınıyor ve 2026 oranları henüz ilan edilmedi.

Bu rakamları yan yana koymadan önce bir şeyi bilmek gerekiyor: üçü aynı şeyi ölçmüyor.

Üç ayrı ödeme biçimi

Fason sıkımda ücret üç biçimde alınıyor:

1. Zeytin kilosu başına para. Fabrikaya giren zeytin tartılır, kilosu başına ücret ödenir. Aydın'da Çine Belediyesi, Topçam Madran Zeytinyağı Fabrikası için aralık 2024'teki meclis toplantısında ücreti kilogram başına 2,25 lira olarak belirlemişti; Belediye Başkanı Mehmet Kıvrak o gün "zarar etmiyoruz ama kâr da etmeyi hedeflemiyoruz" demişti.

2. Yağ kilosu başına para. Akdeniz kıyısında yaygın olan bu yöntemde ücret, çıkan yağ üzerinden hesaplanır. Manavgat Ziraat Odası'na bağlı Taşağıl ve Doğançam fabrikaları geçen sezon 1 kilogram zeytinyağı için 22 TL almıştı.

3. Yağdan pay (ondalık). Üretici para ödemez, çıkan yağın bir yüzdesini fabrikaya bırakır. Manavgat'taki aynı fabrikalar parayla ödemek istemeyenlerden 10 litrede 1 litre alıyordu. İzmir'de Kemalpaşa Belediyesi 2024'te payı %10 tutmuş, zeytini bahçeden kendisi alırsa %12'ye çıkarmıştı; Seferihisar Belediyesi'nin fabrikası %8 ve %12 oranlarında pay alıyordu.

Çanakkale Ticaret ve Sanayi Odası'nda eylül sonunda yapılan sektör toplantısında da aynı tablo dile getirildi: kimi müşteri yağdan pay veriyor, kimi yağ artı para veriyor, kimi yalnız para ödüyor; fabrikadan fabrikaya kural değişiyor. Oda, ücrette ortak bir uygulama oluşturulması gerektiğini söyledi, ancak bir rakam açıklamadı.

2026'da şimdiye kadar açıklananlar

Alanya'daki 30 TL bir indirim: fabrika sahibi Vatan Demir, piyasadaki 35-40 TL banda karşın ilçe kaymakamı ve ziraat odası başkanının ricasıyla ücreti 30 TL'ye çektiklerini açıkladı. Osmaniye kararı ise merkezdeki fabrika sahiplerinin, Düziçi'nden bazı fabrikacıların da katıldığı bir toplantıda alındı.

Aydın, Balıkesir, İzmir, Manisa ve Muğla'da 2026 ücretini belirleyen resmî bir karara rastlamadık. Belediye fabrikaları ücreti genellikle sıkım başladıktan sonra meclis kararıyla belirliyor; Çine'de 2024'te bu karar aralık başında alınmıştı.

Aynı ücret, farklı fatura: randıman

Yağ üzerinden alınan ücret, zeytinin ne kadar yağ verdiğine bağlı. Antalya örneği bunu açıkça gösteriyor. Yerel basına yansıyan bilgiye göre bölgede geçen sezon ortalama 7,5 kilo zeytinden 1 kilo yağ çıkarken bu sezon 10-12 kilo zeytin gerekiyor.

Hesap şöyle işliyor:

• Geçen sezon 1 ton zeytin yaklaşık 133 kilo yağ veriyordu; 18 TL'den sıkım faturası 2.400 TL.
• Bu sezon aynı ton 83-100 kilo yağ veriyor; 30 TL'den fatura 2.500-3.000 TL.

Yani yağ başına ücret %67 arttı, ama bir ton zeytin için ödenen para %4 ile %25 arasında arttı. Randıman düşünce fabrikanın aldığı da kendiliğinden azalıyor.

Para mı, pay mı? Bugünkü fiyatla hesap

Payın parasal karşılığı yağın o günkü fiyatına bağlı. Edremit Ticaret Borsası'nda 26 Ekim 2026'da natürel sızma zeytinyağı ortalama 304,73 TL/kg'dan işlem gördü. Bu fiyatla %10'luk pay, her kilo yağ için 30,47 TL demek; Antalya'daki 30 TL'lik ücretle neredeyse aynı.

Aşağıdaki tablo, 1 ton zeytin için ödenecek sıkım bedelini üç farklı randımanda karşılaştırıyor. %17, sitemizdeki kaç kilo zeytinden kaç litre yağ çıkar hesabında kullandığımız Türkiye ortalaması.

*Osmaniye kararının birimi haberde yazılmadığı için zeytin kilosu başına olduğu varsayıldı.

Tablodan üç sonuç çıkıyor:

• Yağ üzerinden alınan ücret randımanla birlikte büyür. Zeytini çok yağ veren üretici, yağ kilosu ya da pay üzerinden ödediğinde daha fazla öder.
• Zeytin kilosu üzerinden alınan ücret sabittir. Randıman yüksekse bu biçim üreticinin lehine, düşükse fabrikanın lehine işler.
• Payın değeri fiyatla oynar. Yağ fiyatı düştüğünde fabrikaya bırakılan payın parasal karşılığı da düşer; fiyat yükseldiğinde pay, nakit ücretten pahalıya gelebilir. Kemalpaşa'da 2024'te payını parayla ödemek isteyene yağın litresi 220 TL'den hesaplanıyordu; %10'luk pay böylece her litre yağ için 22 TL'ye denk geliyordu.

Hangisinin avantajlı olduğu, kendi randımanınıza ve yağı ne zaman, kaçtan satacağınıza bağlı. Sıkımın üretim maliyeti içindeki yerine bir kilo zeytin kaça mal oluyor analizinde, borsa fiyatının nasıl okunacağına ayrı bir yazıda baktık.

Ücrete ne dahil?

Ücretin kapsamı da fabrikadan fabrikaya değişiyor:

• Nakliye: Kemalpaşa örneğinde zeytinin bahçeden alınması payı iki puan artırıyordu.
• Parti büyüklüğü: Antalya'daki fabrikalarda 500 kiloya kadar zeytin tek parti olarak işleniyor; daha az zeytini olanların ürünü başkalarınınkiyle birleştirilerek 500 kiloya tamamlanıyor. Alanya'daki bir fabrika 400 kilonun üstünü karıştırmadan sıktığını duyuruyor. Partilerin neden ve nasıl karıştığını ayrı bir yazıda anlattık.
• Pirina ve karasu: Çanakkale toplantısında pirinanın taşınmasının fabrikaların en büyük sorunu olduğu dile getirildi. Bu yükün ücrete nasıl yansıdığına dair kamuya açık bir tarife bulamadık.

Fabrikaya gitmeden sorulacaklar

Ücret konuşulurken şu dört sorunun cevabı netleşmeli:

1. Ücret zeytin kilosu üzerinden mi, yağ kilosu üzerinden mi, yoksa yüzde pay mı?

2. Yağ kiloyla mı, litreyle mi teslim ediliyor? İkisi arasında yaklaşık %9,5 fark var.

3. Nakliye ve tenekeler ücrete dahil mi?

4. Kaç kilodan itibaren zeytin ayrı parti olarak işleniyor?

Teslim sırasında nelere bakılacağını fabrikada sıkım yaptırırken dikkat edilecekler yazısında, hasat işçiliğinin bu sezonki maliyetini ise zeytin toplama ve budama yevmiyesi yazısında bulabilirsiniz.

Ücretler sezon içinde de değişebiliyor. Kendi bölgenizdeki kesin rakamı öğrenmenin en sağlam yolu, sıkımdan önce fabrikadan ücretin birimiyle birlikte yazılı olarak almak.