Güneydoğu Anadolu bölgesinde zeytincilik

9 il · 84.058 ton dane zeytin · 11 çeşit · Yağlık ve sofralık

%8.0Türkiye zeytin alanı

%6.0üretim payı

84.058 tdane zeytin (2025-26)

15.849 tzeytinyağı

Alan ve üretim payları 2003 tarihli yapısal orandır; tonajlar 2025-26 sezonuna aittir.

Nerede, hangi koşullarda

Zeytin, Akdeniz ikliminin kısmen etkisinde kalan sahalarda yetiştirilir. Yağış miktarı düşük olduğu için zeytincilik sınırlı alanlarda yayılış gösterir. Bölgede karasal iklim hâkimdir; yanı sıra bozulmuş Akdeniz iklimi de görülür ve bu etki batıda Fırat nehrine kadar sokulur.

Şanlıurfa-Viranşehir-Mardin hattının güneyinde, yüksekliği 500 metrenin altındaki geniş düzlükler yer alır; Harran ve Ceylanpınar bunların en önemlileridir. Bölge, zeytin çeşitliliği bakımından Türkiye'nin en zengin bölgesidir.

Bölgenin karakteri

Güneydoğu, zeytin çeşitliliği bakımından Türkiye'nin en zengin bölgesidir — kayıtlı 11 çeşitle Ege ile başa baş. Ama üretim payı yalnızca %6'dır. Zenginlik genetikte, ölçekte değil.

Sınırlayıcı etken yağıştır. Karasal iklim hâkimdir ve zeytin ancak Akdeniz ikliminin kısmen ulaştığı sahalarda yetişir. Bu etki batıda Fırat'a kadar sokulur; ötesinde zeytincilik pratik olarak durur.

Gaziantep ve Kilis bölgenin üretim merkezidir. Bölgenin çeşitlerinin çoğu — Belluti, Hursuki, Melkebazi, Mavi, Zoncuk, Kan Çelebi — sitede henüz sayfası olmayan, ölçülmüş verisi yayımlanmamış çeşitlerdir. Mardin ve Şırnak'taki isimsiz genotipler bu boşluğun ölçülmüş bir örneğidir.

İller

İl	Dane (ton)	Yağ (ton)	Ağaç (bin)	kg/ağaç	Pay
Gaziantep	42.339	8.855	9.264	4.6	%50.4
Kilis	25.768	5.191	4.461	5.8	%30.7
Şanlıurfa	8.150	1.265	2.319	3.5	%9.7
Adıyaman	4.360	443	591	7.4	%5.2
Mardin	3.187	62	421	7.6	%3.8
Şırnak	217	30	30	7.2	%0.3
Diyarbakır	37	3	7	5.3	%0.0
Siirt	0	0	0	0.0	%0.0
Batman	0	0	0	0.0	%0.0

Bağlantılı illerin çok sezonlu serisiyle kendi sayfası var.

Çeşitler

11/11 çeşidin sayfası var; kalanlar kayıtlı ama henüz ölçülmemiş.