Güneydoğu Anadolu bölgesinde zeytincilik

9 il · 206.643 ton dane zeytin · 11 çeşit · Yağlık ve sofralık

%8.0Türkiye zeytin alanı

%6.0üretim payı

206.643 tdane zeytin (2024-25)

36.893 tzeytinyağı

Alan ve üretim payları 2003 tarihli yapısal orandır; tonajlar 2024-25 sezonuna aittir.

Nerede, hangi koşullarda

Zeytin, Akdeniz ikliminin kısmen etkisinde kalan sahalarda yetiştirilir. Yağış miktarı düşük olduğu için zeytincilik sınırlı alanlarda yayılış gösterir. Bölgede karasal iklim hâkimdir; yanı sıra bozulmuş Akdeniz iklimi de görülür ve bu etki batıda Fırat nehrine kadar sokulur.

Şanlıurfa-Viranşehir-Mardin hattının güneyinde, yüksekliği 500 metrenin altındaki geniş düzlükler yer alır; Harran ve Ceylanpınar bunların en önemlileridir. Bölge, zeytin çeşitliliği bakımından Türkiye'nin en zengin bölgesidir.

Bölgenin karakteri

Güneydoğu, zeytin çeşitliliği bakımından Türkiye'nin en zengin bölgesidir — kayıtlı 11 çeşitle Ege ile başa baş. Ama üretim payı yalnızca %6'dır. Zenginlik genetikte, ölçekte değil.

Sınırlayıcı etken yağıştır. Karasal iklim hâkimdir ve zeytin ancak Akdeniz ikliminin kısmen ulaştığı sahalarda yetişir. Bu etki batıda Fırat'a kadar sokulur; ötesinde zeytincilik pratik olarak durur.

Gaziantep ve Kilis bölgenin üretim merkezidir. Bölgenin çeşitlerinin çoğu — Belluti, Hursuki, Melkebazi, Mavi, Zoncuk, Kan Çelebi — sitede henüz sayfası olmayan, ölçülmüş verisi yayımlanmamış çeşitlerdir. Mardin ve Şırnak'taki isimsiz genotipler bu boşluğun ölçülmüş bir örneğidir.

İller

İl	Dane (ton)	Yağ (ton)	Ağaç (bin)	kg/ağaç	Pay
Gaziantep	112.240	20.457	9.234	12.2	%54.3
Kilis	64.113	12.570	4.692	13.7	%31.0
Şanlıurfa	18.425	2.889	2.316	8.0	%8.9
Adıyaman	7.333	826	673	10.9	%3.5
Mardin	4.076	59	423	9.6	%2.0
Şırnak	414	88	25	16.3	%0.2
Diyarbakır	42	4	6	6.4	%0.0
Siirt	0	0	0	0.0	%0.0
Batman	0	0	0	0.0	%0.0

Bağlantılı illerin on bir sezonluk serisiyle kendi sayfası var.

Çeşitler

11/11 çeşidin sayfası var; kalanlar kayıtlı ama henüz ölçülmemiş.