Yazı

Zeytinde besin elementi noksanlıkları: belirtiden elemente

Aynı sarılığı azot, magnezyum, çinko ve demir de yapar; yanlış element sorunu büyütür. Yaprak analizi standart değerleri, belirti-element eşleşmesi ve bor uygulama takvimi.

Zeytin bahçesinde en pahalı hata, gübreyi tahminle vermektir. Ağaç sarardığında akla ilk gelen azottur; oysa aynı sarılığı magnezyum, çinko ve demir noksanlığı da yapar ve yanlış elementi vermek sorunu büyütür — örneğin fazla potasyum magnezyum alımını engeller, fazla fosfor çinkoyu bağlar.

Bu yüzden Entegre Mücadele Teknik Talimatı tek bir kural koyar: önce analiz, sonra gübre.

Örnek nasıl alınır?

Yaprak ve toprak örneklemesi
Zaman	Hasattan sonra — kasım–ocak
Yaprak	20 dekar başına 200 yaprak
Toprak	20 dekar başına 1 kg

Analiz sonucu aşağıdaki standart değerlerle karşılaştırılır ve gübre miktarı buradan belirlenir.

Standart yaprak analizi değerleri

Zeytinde yaprak besin elementi standartları
Element	Çok düşük	Düşük	Yeterli	Yüksek	Çok yüksek
Azot — N (%)	<1,0	1,0–1,4	1,4–2,0	2,0–2,5	>2,5
Fosfor — P (%)	<0,05	0,05–0,08	0,08–0,20	0,20–0,25	>0,25
Potasyum — K (%)	<0,3	0,3–0,7	0,7–1,4	1,4–2,0	>2,0
Kalsiyum — Ca (%)	<0,3	0,3–1,4	1,4–2,5	2,5–3,5	>3,5
Magnezyum — Mg (%)	<0,08	0,08–0,25	0,25–0,45	0,45–0,57	>0,57
Demir — Fe (ppm)	<40	40–70	70–200	200–250	>250
Mangan — Mn (ppm)	<5	5–25	25–70	70–100	>100
Çinko — Zn (ppm)	<1	1–15	15–50	50–60	>60
Bakır — Cu (ppm)	<2	2–6	6–18	18–30	>30
Bor — B (ppm)	<6	6–18	18–50	50–65	>65

Kalın yazılan sütun "yeterli" aralıktır. Bir elementin "yüksek" çıkması da sorundur: aşırı potasyum magnezyumu, aşırı fosfor çinkoyu, aşırı kireç boru engeller.

Belirtiden elemente

Azot noksanlığı

Yaprakların bir kısmında veya tamamında sarılık (kloroz); ağacın alt ve orta kısmında yaprak dökümü; sürgünlerde zayıflık; somak ve çiçek oluşumunda azalma. Çiçek ve meyve dökülür, meyve küçülür, et oranı ve yağ miktarı düşer.

Sebebi: toprakta azot ve organik madde yetersizliği, düşük toprak sıcaklığı, düşük fosfor, aşırı kuraklık.

Çözüm: analiz sonucuna göre topraktan azotlu gübre veya yapraktan üre. Ara bitkisi olarak baklagil ekilebilir.

Fosfor noksanlığı

Gelişme yavaşlar, yapraklar küçülür, boğum araları kısalır, kökler zayıflar. Çiçeklenme azalır ve gecikir, meyve bağlama olumsuz etkilenir. Meyve geç olgunlaşır, yağ oranı normalin altına düşer. Soğuğa ve kuraklığa duyarlılık artar.

Sebebi: organik madde yetersizliği, soğuk ve nemli koşullar, asit topraklar.

Potasyum noksanlığı

Yaşlı yapraklarda uç klorozu ve nekroz; ucu kahverengi, dibi sarı yapraklar. Yaprak ve meyve küçülür, et oranı ve yağ miktarı azalır. Su ve soğuk stresine direnç düşer, ağaç hastalık ve zararlılardan daha çok etkilenir.

Sebebi: toprakta potasyum yetersizliği, düşük katyon değişim kapasitesi.

Kalsiyum noksanlığı

Filizlerde kolay kırılma ve kuruma, yaprak dökümü, koparılan yaprakların sertleşmeden kuruması, genç yapraklarda üşümeye duyarlılık.

Sebebi: toprakta kalsiyum yetersizliği veya magnezyum fazlalığı.

Magnezyum noksanlığı

Yaprak ucundan veya kenarından başlayan sararma; orta damar boyunca ve yaprak dibinde yeşil kalır — bu desen tipiktir. Mevsim ilerledikçe sararma tüm yaprağı kaplar. Genç filizlerde önemli yaprak dökümü, gelişmede duraklama.

Sebebi: toprakta magnezyum yetersizliği, aşırı potasyum ve kalsiyum, aşırı yağış.

Çinko noksanlığı

Yapraklarda damar arası sararma, rozetleşme, küçülme ve şekil bozukluğu.

Sebebi: toprakta çinko yetersizliği, aşırı fosfor. pH'sı yüksek ve kolay yıkanan hafif topraklarda sıktır.

Bor noksanlığı — zeytinin özel sorunu

Bor, ağacın en az hareketli elementidir; bitkinin sürekli alması gerekir. Kök gelişimi ve uç meristem oluşumunda görev alır, savunma mekanizmalarında da önemlidir. Zeytinde yaprak bor düzeyi gelişmenin başlamasıyla artar, çekirdeğin sertleştiği dönemde tepe yapar, meyve olgunlaştığında en aza iner.

Yaprakta: uçtan sapa doğru, yaprağın üçte ikisini kaplayacak şekilde soluk yeşil renk; sonra sararma ve dökülme. Yaprakta küçülme, kıvrılma, kalınlaşma, büzülme; boğum araları kısalarak rozetleşme.

Sürgünde: uçta kurumalar. Yan tomurcuklar faaliyete geçer, sürgün sayısı artar; ağaçta bodurlaşma ve çalılaşma. Dal, gövde ve yaprak sapında çatlak ve yarıklar.

Meyvede: şekil bozuklukları. Çekirdek büyümeye devam ederken kabuk büyümesi durur ve "maymun yüzlü" meyve oluşur — bu görüntü bor noksanlığının imzasıdır. Çiçek ve genç meyve döneminde dökümler.

Sebebi: düşük pH, aşırı kireç uygulaması, aşırı kuraklık, aşırı yağış. Kolay yıkanan, organik maddece fakir topraklarda sık görülür.

Uygulama takvimi (analiz sonucuna göre):

Bor uygulaması
Yöntem	Zaman
Yeşil aksam (yapraktan)	1. uygulama: çiçeklenme öncesi
	2. uygulama: meyve tutum döneminde
	3. ve sonrası: 15 gün arayla 2–3 defa
Topraktan	İlkbaharda sürgün gelişme döneminde (mart–nisan) bir uygulama

Kısaca

Zeytinde beslenme sorunlarının çoğu belirti gösteren değil, saklı kalan türdendir: ağaç ayakta durur, yaprağı yeşildir, ama et oranı ve yağ miktarı düşüktür. Bunu ancak analiz gösterir.

Kasım–ocak arasında 20 dekar başına 200 yaprak ve 1 kg toprak — bir sezonun gübre kararını bu iki örnek belirler. Tahminle verilen gübre çoğu zaman parayı, bazen de ağacı götürür.

⚠ Gübre çeşidi ve miktarı bahçeye özeldir. Analiz sonucunuzu İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ya da bir ziraat mühendisi ile değerlendirin.

Paylaş WhatsApp X Facebook Telegram https://zeytin.net/zeytinde-besin-elementi-noksanliklari

Bu yazıyı puanla Henüz oy yok — ilk siz verin.

Ziyaretçi başına tek oy; istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz. Puanlar gerçek okur oylarıdır — başlangıç puanı ya da varsayılan not verilmez.

İlgili içerikler

Yazı Verticillium solgunluğu: ağacı öldüren, ilacı olmayan hastalık Zeytin ağacı hastalıkları içinde ağacı öldüren hastalık: toprakta 10 yıldan fazla yaşar, iletim demetlerini tıkar, kimyasal mücadelesi yoktur.

Yazı Zeytin dal kanseri: ur ve siğiller, yaradan giren bakteri Zeytin ağacı hastalıkları arasında yaradan giren bakteriyel kanser: ur ve siğiller. Sırıkla hasat ve budama hataları yayar; dört ilaçlama.

Yazı Zeytinde diğer zararlılar: fidantırtılı, pamuklubiti, kabuklubiti Zeytin zararlıları arasında sineğin gölgesinde kalan üçlü: taze sürgünü yiyen fidantırtılı, sürgün ucunda pamuklanan psillid ve kabuklu bit.

Yazı Zeytin karakoşnili ve karaballık: sırtındaki H harfi Zeytin zararlıları arasında karaballığın sebebi: sırtında H harfi taşıyan koşnil. Ürün kaybı %60-70; parazitlenme %50 üstündeyse ilaçlanmaz.