Marmarabirlik alım fiyatları: Marmara'da üreticinin eline geçen para

Marmara'da sofralık zeytinin fiyatını fiilen belirleyen kurum bir borsa değil, bir kooperatif birliğidir: Marmarabirlik. Bölgede tescilli borsa fiyatı yayımlanmadığı için, üreticinin eline geçen paranın en somut göstergesi bu birliğin her sezon açıkladığı alım fiyatlarıdır.

2025/2026 alım fiyatları

Marmara Zeytin Tarım Satış Kooperatifleri Birliği, 2025/2026 iş yılı kampanyası için nihai fiyatları şöyle açıkladı:

Fiyatlar kilogram başınadır. "Dane" sayısı bir kilodaki tane sayısını gösterir; sayı küçüldükçe zeytin irileşir ve fiyat yükselir.

Birlik bu sezon 67 bin rekolte beyanı aldı ve fiyatlandırmayı bu beyan üzerinden yaptı.

Rakamın anlattığı: irilik neredeyse üç kat fark ediyor

Tablodaki iki uç arasında 2,9 kat fark var: 18 daneden 160 lira, 41 daneden 55 lira. Aynı ağaçtan, aynı gün toplanan zeytin, yalnızca boyuna göre bu kadar farklı fiyatlanıyor.

Bunun sebebi sofralık pazarının kalibre üzerinden çalışmasıdır: iri dane hem tüketicinin gözünde daha değerli, hem de dolgu ve özel ambalaj gibi katma değerli ürünlere uygundur. Küçük dane ise ezmeye ve yağa gider.

Kalibrenin fiyatı nasıl belirlediğini ayrıntılı görmek için: Kalibre ekonomisi — dane iriliği fiyatı nasıl değiştirir?

Yağlık ile sofralık arasındaki uçurum

Aynı listede yağlık zeytin 53 lira. Yani en küçük sofralık kalibre (41 dane, 55 ₺) ile yağlık arasında neredeyse fark yok, ama iri sofralık üç katı ediyor.

Bu, Marmara'da üreticinin neden sofralığa yöneldiğini tek başına açıklıyor: bölgede üretilen zeytinin %80'inden fazlası siyah sofralık olarak işleniyor ve bunun büyük kısmını Gemlik çeşidi oluşturuyor.

41 bareme kadar alım

Birlik başkanının açıklamasındaki bir ayrıntı, kooperatifin piyasadaki rolünü gösteriyor: piyasada 28 baremin üzerinde alım yapılmazken, Marmarabirlik 41 bareme kadar alıyor.

Yani serbest piyasa küçük daneyi almazken kooperatif alıyor. Üretici açısından bu, aksi hâlde satılamayacak ürünün karşılığını bulması demek; birlik açısından ise fiyat tabanı işlevi görmek.

Ödeme takvimi

Ödemenin ikiye bölünmesi, kooperatif modelinin standart uygulamasıdır: birlik ürünü satıp gelirini gördükçe fiyat farkı öder. Nitekim aynı sezonda birlik ikinci ve üçüncü dilim ödemelerini de duyurdu.

Bu yapı, açıklanan rakamın nihai gelir olmadığı anlamına gelir: üreticinin eline geçen toplam, sezon sonunda ödenen fiyat farklarıyla birlikte daha yüksek olabilir.

Neden borsa fiyatı yok?

Türkiye'de zeytin fiyatları ulusal borsa portalında yayımlanır, ama Marmara'dan hiçbir borsa zeytin tescili bildirmiyor — portalda veri veren dört borsanın hepsi Ege ve Güneydoğu'da.

Bölgenin en yakın kaydı, Gemlik Ticaret Borsası'nın 2019–2022 arası aylık bültenleridir; o yayın da durdu. Bu tarihçeye şuradan bakabilirsiniz: Marmara zeytin fiyat tarihçesi (2019–2022)

Dolayısıyla bugün Marmara'da fiyat sorusunun tek düzenli ve resmî cevabı Marmarabirlik'in sezon açıklamasıdır.

Kısaca

• 2025/2026 sezonu: sofralıkta 160 ₺ (18 dane) – 55 ₺ (41 dane), yağlık 53 ₺.
• İrilik farkı fiyatı 2,9 kat değiştiriyor.
• Kooperatif 41 bareme kadar alıyor; piyasa 28'de duruyor.
• Ödeme %50 peşin + fiyat farkı; açıklanan rakam nihai gelir değil.

Kaynak: Marmarabirlik resmî duyurusu, 2025/2026 iş yılı ürün alım kampanyası. Fiyatlar her sezon yeniden belirlenir; güncel açıklama için birliğin kendi sitesine bakın.