Nizip Yağlık zeytini: kendine verimli Güneydoğu çeşidi
Gaziantep'in yağlık çeşidi Nizip Yağlık: Türkiye ağaç varlığının %2'si, kendine verimli, kendilemede %17,52 meyve tutumu. GAP bölgesinde ölçülen tozlanma davranışı.
Nizip Yağlık, Gaziantep'in Nizip ilçesiyle özdeşleşmiş yağlık çeşittir. Türkiye ağaç varlığı içindeki payı %2 — Güneydoğu'nun en yaygın zeytin çeşitlerinden biri.
Bu çeşidi ayrı kılan şey verim ya da yağ oranı değil, tozlanma davranışı: Nizip Yağlık, ölçülmüş biçimde kendine verimlidir ve bu, Türkiye çeşitleri arasında yaygın bir özellik değildir.
Rakamlarla Nizip Yağlık
| Özellik | Değer | Not |
|---|---|---|
| Türkiye ağaç varlığındaki payı | %2 | Yedinci sırada |
| Kendine verimlilik | var | GAP denemesinde ölçüldü |
| Kendilemede meyve tutumu | %17,52 | Denemenin en yüksek ikinci değeri |
| Yağ oranı | %27 | Bölgede sofralık olarak da değerlendiriliyor |
| Et oranı | %83 | Çekirdek %17 |
| Ana kullanım | yağlık + sofralık | |
| Yöre | Gaziantep · Nizip | Güneydoğu Anadolu |
Kendine verimlilik neden önemli
GAP bölgesinde beş çeşit üzerinde yapılan kendileme ve serbest tozlanma denemesinde çeşitler üç gruba ayrılmış:
| Çeşit | Sonuç |
|---|---|
| Nizip Yağlık, Delice | kendine verimli |
| Domat, Gemlik | kısmen kendine verimli |
| Yuvarlak Halhalı | kendine verimsiz |
Kendilemede — yani ağacın kendi poleniyle döllenmesinde — Nizip Yağlık %17,52 meyve tutumu vermiş. Aynı denemede Gemlik'in serbest tozlanmadaki değeri %17,23'tü. Yani Nizip Yağlık tek başına, Gemlik'in tozlayıcıyla aldığı sonuca yakın bir verim tutuyor.
Bahçe kurulumunda bunun karşılığı doğrudan paradır: kendine verimsiz bir çeşitte bahçenin bir bölümünü tozlayıcıya ayırmak zorundasınız. Nizip Yağlık'ta bu zorunluluk yok — tek çeşitle bahçe kurulabilir.
Uyuşmazlık genleri
Aynı çalışma, kendine verimsizliğin genetik kaynaklı olduğunu ve uyuşmazlık (S) genleriyle ilgili olduğunu belirtiyor. Yani bir çeşidin kendine verimli olup olmaması bakım ya da iklimle değişen bir durum değil — çeşidin genetiğinde sabit.
Bu, fidan seçiminde bakılması gereken kalıcı bir özellik demektir. Ayvalık gibi kendine verimsiz bir çeşit seçtiyseniz, tozlayıcı kararını ertelemek diye bir seçenek yok.
Güneydoğu'nun çeşit yapısı
Nizip Yağlık, Güneydoğu'nun zeytin çeşitleri arasında Kilis Yağlık (%3) ve Halhalı (%2,2) ile birlikte anılır. Bölge, Türkiye zeytinciliğinin Ege dışındaki ikinci ağırlık merkezi.
Bölgenin isimsiz genotipleri ve çeşit çeşitliliği üzerine ayrı bir yazımız var: Güneydoğu'nun isimsiz zeytinleri.
Özetle
Nizip Yağlık'ın ayırt edici özelliği kendine verimli olması: tozlayıcı olmadan kendileme koşullarında %17,52 meyve tutumu veriyor. Bu, bahçe planını basitleştiren ve maliyeti düşüren bir özellik. Türkiye ağaç varlığındaki %2'lik payıyla Güneydoğu'nun ana yağlık çeşitlerinden biri.
Ölçülen çeşitler arasında nerede
çeşit sayfası
çeşit sayfası
Değerler her çeşidin kendi sayfasında yayımlanan ölçümlerdir. Karşılaştırma yalnız rakamı olan çeşitleri kapsar; yani bilinenlerin karşılaştırmasıdır, Türkiye'deki bütün çeşitlerin değil. Tam sıralamayı ve nasıl kurulduğunu gör →
Ziyaretçi başına tek oy; istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz. Puanlar gerçek okur oylarıdır — başlangıç puanı ya da varsayılan not verilmez.
İlgili içerikler
Yazı
Zeytin ağacı kaç yıl yaşar?
"Bin yıllık zeytin" tabelası çok, ölçümü yok. Zeytinde yıllık halka saymak çalışmıyor: beş laboratuvarda on uzmana aynı örnekler verildiğinde buldukları halka sayısı %44'ten fazla fark etti. Karbon tarihlemesi de kendi tuzağını taşıyor. Peki ağacın gerçekten bir yaş sınırı var mı — ve Girit'in ünlü anıt ağacının iki ayrı genotipten oluşması ne anlatıyor?
Yazı
Gemlik Zeytini menşe adı: tescil belgesi ne diyor?
Türkiye'nin ilk tescilli zeytini (2005, no 76). Belgede dört ilçe, üç çeşit, dört işleme yöntemi ve yedi kalibre sınıfı tanımlı — hepsi bağlayıcı.
Yazı
Milas Yağlı Zeytini: ölçülmüş tek sofralık tescil
Altı tescilin beşi zeytinyağı. Bu tek sofralık olan ve belgesinde tane ölçüsü, et/çekirdek oranı ve meyve eti sertliği rakamla yazılı.
Yazı
Edincik Su zeytini: siyah sofralığın üçüncü çeşidi
Gemlik ve Uslu ile birlikte Türkiye'de yaygın siyah sofralık olarak değerlendirilen üç çeşitten biri. Balıkesir-Bandırma yöresinin çeşidi.