Manzanilla zeytini: İspanya'nın sofralık çeşidi
Dünyanın en yaygın yeşil sofralık çeşidi ve dolgulu zeytinin uluslararası standardı. Türkiye'de de yetiştiriliyor.
Kavanozdaki yeşil, çekirdeği çıkarılmış, içine biber doldurulmuş zeytin dünyanın her yerinde aynı çeşittir: Manzanilla. İspanyolca "küçük elma" demek; adını yuvarlak biçiminden alıyor.
Neden sofralık standardı oldu?
Manzanilla'nın üstünlüğü tek bir özellikte değil, bir özellikler birleşimindedir:
- Dane yeterince iri ve düzgün yuvarlak — çekirdek çıkarma makinesi için ideal.
- Et sıkı, kabuk dayanıklı — işleme ve taşımada dağılmaz.
- Kostikle işlemeye iyi tepki verir; acılığı temiz gider.
- Et/çekirdek oranı yüksektir — aynı denemede 5,50 ölçüldü.
Sonuç: dolgulu zeytinin uluslararası standardı. Türkiye'de aynı işi Domat görüyor.
Türkiye'de de yetişiyor
Manzanilla, Türkiye'de yetiştirilen yabancı çeşitlerin başında gelir ve akademik olarak da ölçülmüştür. Çukurova Üniversitesi'nin denemesinde soğuklama gereksinimi:
| Meyve ağırlığı | 3,90 g |
| Meyve boyu | 23,40 mm |
| Meyve eni | 17,06 mm |
| Meyve şekli indeksi | 1,37 (oval) |
| Meyve eti ağırlığı | 3,30 g |
| Et oranı | %85 |
| Çekirdek ağırlığı | 0,60 g |
| Et/çekirdek oranı | 5,50 |
| Soğuklama gereksinimi | 319 SB (520 saat) |
Kaynak: Gündeşli ve Küden (2020), Çukurova Üniversitesi zeytin gen kaynağı bahçesi. Soğuklama bakımından Manzanilla denemedeki çeşitlerin üst sırasındadır — yalnız Domat (333 SB) ve Karamürsel Su (319 SB) onunla aynı veya daha yüksek çıkmıştır; yani Manzanilla kışın daha çok soğuk ister. Soğuklamanın ne olduğu ve neden çeşidin yetişebileceği yeri belirlediği için: zeytinde soğuklama gereksinimi.
Genetik yakınlık
Türkiye'de yapılan bir genetik çalışma, Manzanilla'nın Domat, Gemlik, Kilis Yağlık ve Nizip Yağlık ile %60'tan fazla benzerlik taşıdığını göstermiştir. Yani "yabancı çeşit" dediğimiz Manzanilla, Türkiye'nin ana çeşit havuzuna genetik olarak yakın duruyor.
Bu, Akdeniz havzasında zeytinin tek bir gen havuzundan yayıldığını hatırlatıyor — sınırlar sonradan çizildi.
Sofralık üstünlüğü rakamla
Manzanilla'nın "sofralık standardı" olması bir zevk meselesi değil; çekirdeğinin küçüklüğüdür. Aynı denemede ölçülen Türk çeşitleriyle yan yana koyunca fark görünür hale geliyor:
| Çeşit | Meyve (g) | Çekirdek (g) | Et oranı |
|---|---|---|---|
| Manzanilla | 3,90 | 0,60 | %85 |
| Gemlik | 4,13 | 0,90 | %78 |
| Ayvalık | 3,77 | 0,83 | %78 |
| Domat | 7,96 | 1,36 | %83 |
Kaynak: Gündeşli ve Küden (2020). Manzanilla, Gemlik'ten daha küçük bir meyvede daha az çekirdek taşıyor: 0,60 g'a karşı 0,90 g. Çekirdeği çıkarılıp içi doldurulan zeytinde satılan şey ettir — bu yüzden dolgu zeytini hattı bu çeşidin üzerine kuruldu.
Domat'ın et oranı da yüksektir (%83) ama meyvesi iki katı iridir; ikisi farklı boy sınıfına oynar. Türkiye'nin dolgu ve kırma zeytin hattı için karşılaştırma: sofralık zeytin çeşitleri.
İlgili sayfalar
Ölçülen çeşitler arasında nerede
çeşit sayfası
Vossen, UC Cooperative Extension — IOC World Catalogue (Barranco vd.)
çeşit sayfası
çeşit sayfası
çeşit sayfası
Değerler her çeşidin kendi sayfasında yayımlanan ölçümlerdir. Karşılaştırma yalnız rakamı olan çeşitleri kapsar; yani bilinenlerin karşılaştırmasıdır, Türkiye'deki bütün çeşitlerin değil. Tam sıralamayı ve nasıl kurulduğunu gör →
Ziyaretçi başına tek oy; istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz. Puanlar gerçek okur oylarıdır — başlangıç puanı ya da varsayılan not verilmez.
İlgili içerikler
Yazı
Zeytin Takvimi: Ay Ay Zeytin Yılı
Ne zaman budanır, ne zaman çiçek açar, hangi ay hangi zeytin toplanır? Ağacın ve üreticinin yılı ay ay, bir bakışta tablosuyla.
Yazı
Uslu zeytini: Akhisar'ın siyah sofralık çeşidi
Türkiye ağaç varlığının %1'i Uslu: siyah sofralığa giden üç ana çeşitten biri, Akhisar ve Manisa yöresinde yoğunlaşmış. Gemlik ve Edincik Su ile birlikte anılmasının sebebi.
Yazı
Gemlik zeytini: küçük dane, altı katlık et oranı
Türkiye'nin coğrafi işaretli tek zeytin çeşidi Gemlik: 3,7 g dane, 6,4 et/çekirdek oranı, %29-30 yağ. Kendine verimlilik ölçümleri, soğuklama gereksinimi ve hasadın neden hâlâ elle yapıldığı.
Yazı
Kan Çelebi zeytini
Kan Çelebi, Güneydoğu Anadolu bölgesinin kayıtlı çeşitlerinden. Nizip menşeili olan bu çeşit de periyodisite gösterir. Verimi yüksek olup meyveleri iri ve yuvarlıktır. Olgunlaşan meyve…