Akhisar Domat Zeytini: dolgulu zeytinin ölçüsü

Domat, Türkiye'nin yeşil sofralık üretiminin belkemiği. Tescil belgesinin ilginç yanı, tek bir kalibre vermemesi — aynı çeşidin hangi ürüne gideceğine göre ayrı irilik aralıkları tanımlaması.

Künye

Aynı gün ve aynı sınırla tescillenen ikizi: Akhisar Uslu Zeytini. Biri yeşil, öteki siyah sofralığın çeşidi.

Ölçülmüş meyve

Domat zeytini sayfasındaki değerler buradan alındı.

Ürüne göre kalibre

Belgenin ayırt edici tarafı bu tablo — her ürün biçimi kendi irilik aralığını istiyor:

Mantığı basit: dolgu için delik açılacak dane belli bir irilikte olmalı, ama kokteylde çok daha geniş bir yelpaze kullanılabiliyor. Çeşidin iri danesi bu esnekliği veriyor.

Meyve biçimi

Meyve iri ve silindiriktir; hem boyuna hem enine simetrik, en geniş noktası ortadadır. Ayırt edici bir işareti var: karşılıklı iki yanda saptan meyve ucuna uzanan belirgin omurga oluşumu. Ucu düz ya da yuvarlaktır, sap cebi genellikle yuvarlak, bazen mekik biçiminde ve orta derinliktedir.

Olgun meyvenin eti orta sertliktedir ve etle çekirdek arasındaki bağ orta kuvvettedir — yeşil sofralıkta istenen budur: dolgu ve dilimlemeye dayanacak kadar sert, çiğnenirken sert kalmayacak kadar yumuşak.

Ağaç kuvvetli gelişir, genellikle büyük, geniş ve yayvan taç oluşturur; dallanma sıktır.

Kısaca

Akhisar Domat Zeytini adı; Akhisar ve beş komşu ilçede yetişen Domat çeşidi zeytine verilir. Belgenin kattığı asıl bilgi, çeşidin sekiz ölçülmüş değeri ve ürün biçimine göre ayrışan kalibre tablosu — yani aynı zeytinin dolguluya mı kokteyle mi gideceğini danenin iriliği belirliyor.

Belgedeki üretim adımları

Tescil, üretimi adım adım tarif ediyor. Belgenin kendi sıralaması:

1. Dikim Sonrası Bakım — Dikim sırasında ve bunu takip eden yıllarda yetiştirme tekniklerine özen gösterilir.

2. ÜRÜNE HAS TANIMLAR Fermantasyon Salamurası — Ürünün yenebilir nitelik kazanması acısının alınması ve işlenmesi için içme suyu ile hazırlanan %0,5 ile %7 arasında değişen oranlarda tuz, %0,065 ile %1,2 arasında değişen asit oranları ile Sofralık Zeytin Kodeksine uygun hazırlanmış…

3. Dane İriliği — Ürünün irilik kriteri olup, ürünün halka arzında bir kg’da bulunan ortalama adet sayısının gereklerini tarif eder.

4. Taç Yoğunluğu — Dallanma sık ve yaprak yoğunluğu fazladır.

5. Dalların Rengi — İki ve daha yaşlı dallar sütlü kahverenginde, genç dallar ise gri-yeşil renktedir.

6. Dalların Açı Durumu — İki ve daha yaşlı dallar dik, genç dallar ise geniş açılıdır.

7. Gövdenin Kuvveti — Kuvvetli Gövde Rengi : Koyu gri-kahverengi Gövde Yüzeyinin Durumu : Genç gövde düzgündür.

8. YAPRAK Şekli — Çok uzun-dar, eliptik şeklindedir Üst Yüzey Rengi : Hafif puslu, tüysüz, koyu yeşil 000858(leek gren) ile 0969(Spinach gren) rengindedir.

Bu sıralamanın bağlayıcı olması, coğrafi işaretin markadan farkını gösteriyor: marka kimin ürettiğini söyler, coğrafi işaret nasıl üretileceğini de yazar.

Çeşidin ölçülmüş künyesi

Tescil bir yere veriliyor, ama tanımın dayandığı çeşidin ölçülebilir değerleri var:

Yağ oranı %20.57-20.57 ile orta bantta; verim tek başına değil, aroma ile birlikte anlam kazanıyor. Çeşit kısmen kendine verimli; verimi güvenceye almak için tozlayıcı kullanılıyor. Et/çekirdek oranı 5.25 — sofralıkta yenen kısmın ağırlığını gösteren temel ölçü.

Manisa zeytinciliği içinde yeri

İlde yağlık ve sofralık üretim birbirine yakın (%66 yağlık); tek yöne kilitlenmemiş bir üretim yapısı.

Kaynak: Türk Patent ve Marka Kurumu, Coğrafi İşaret Tescil Belgesi No 166 — Akhisar Domat Zeytini.