Şırnak'de zeytincilik
Güneydoğu Anadolu bölgesi · 2024-25 sezonunda 414 ton dane zeytin, 88 ton zeytinyağı.
Şırnak, 2024-25 sezonunda 25 bin meyve veren ağaçtan 414 ton dane zeytin aldı; bu, ağaç başına ortalama 16.3 kilo demek. Ürünün 45 tonu sofralığa, 369 tonu yağlığa ayrıldı ve yağlıktan 88 ton zeytinyağı elde edildi.
Ölçek ve karakter
- Güneydoğu Anadolu bölgesinin 9 ilinden 6. sırasında — bölge üretiminin %0.2'i, Türkiye üretiminin %0.0'i
- ağaç başına 16.3 kg — bölge ortalaması 11.0 kg'ın 5.3 kg üstünde
- üretimin %11'i sofralığa ayrılıyor (bölge ortalaması %5) — yağlık ağırlıklı
Kumçatı, Kızılsu, Cizre: ölçülmüş üç genotip
Şırnak'ın zeytinciliği küçük ölçekli ama bilimsel olarak ölçülmüş bir zeytinciliktir. Şırnak/Kumçatı, Şırnak/Kızılsu ve Şırnak/Cizre yörelerinden alınan genotipler, Ayvalık ve Gemlik gibi standart çeşitlerle karşılaştırmalı olarak incelenmiştir.
Sonuçlar, bu isimsiz genotiplerin ticari çeşitlerle yarışabildiğini gösteriyor:
- Kızılsu, 24,16 mm meyve boyu ile Ayvalık ve Gemlik'e yakın; 100 meyve ağırlığı 354,71 g ile çalışmadaki en yüksek değer.
- Kumçatı, %88,06 et oranı ile en yüksek etli meyve oranına sahip.
- Cizre ve Kumçatı, peroksit sayısı bakımından (1,36 ve 1,31) düşük değerler veriyor — yani yağın oksidasyona karşı durumu iyi.
Cizre ilçesinde ayrıca doğal yayılım gösteren zeytin ağaçları tespit edilmiştir; Nizip Yağlık çeşidi de yörede yetiştirilir.
Bu tablo, Güneydoğu'nun isimsiz genotipleri meselesinin tam merkezidir: kayıtlı çeşit listelerinde yer almayan bu genotipler, ölçüldüklerinde ciddi bir genetik kaynak olduklarını gösteriyor.
2024-25 sezonu
| Meyve veren ağaç | 25.000 |
| Dane zeytin | 414 ton |
| Sofralığa ayrılan | 45 ton (%11) |
| Yağlığa ayrılan | 369 ton |
| Zeytinyağı | 88 ton |
| Ağaç başına | 16.3 kg |
Bu il için yalnızca güncel sezon yayımlanmıştır; on bir yıllık seri İzmir, Aydın, Manisa, Muğla, Bursa ve Çanakkale için mevcuttur.
Güneydoğu Anadolu bölgesinin çeşitleri
Kaynakta çeşitler il değil bölge düzeyinde kayıtlı.
- Belluti
- Eğriburun
- Hursuki
- Kalem Bezi
- Kan Çelebi
- Kilis Yağlık
- Mavi
- Melkebazi
- Nizip Yağlık
- Yağ Çelebi
- Zoncuk