Memeli zeytini: dane ağırlığı var yılında düşen çeşit
Memeli'de meyve ağırlığı periyodisiteye göre değişiyor: az ürün yılında 6,64 g, verim yılında 5,53 g. Bazı yörelerde Kırma adıyla anılıyor.
Memeli, adını Memecik gibi meyvenin ucundaki çıkıntıdan alan bir çeşit — ama ondan farklı, ayrı bir çeşit. Bazı yörelerde Kırma adıyla da anılıyor.
Çeşit üzerinde yapılan ölçüm, zeytinde az konuşulan bir olguyu somutlaştırıyor: dane ağırlığı, ağacın var yılı mı yok yılı mı olduğuna göre değişiyor.
Rakamlarla Memeli
| Yıl tipi | Memeli | Adana Topağı | Sivri |
|---|---|---|---|
| Az ürün yılı | 6,64 g | 6,12 g | 5,48 g |
| Verim yılı | 5,53 g | 5,51 g | 4,24 g |
| Fark | −%17 | −%10 | −%23 |
Periyodisite daneyi de küçültüyor
Zeytinde "var yılı / yok yılı" (periyodisite) bilinen bir olgudur: ağaç bir yıl bol, ertesi yıl az ürün verir. Az konuşulan yanı şu — çok ürün verdiği yılda meyveler daha küçük oluyor.
Ölçüm bunu üç çeşitte birden gösteriyor. Memeli'de fark %17: az ürün yılında 6,64 g olan dane, verim yılında 5,53 grama düşüyor. Adana Topağı'nda %10, Sivri'de %23.
Mantığı basit: ağacın o sezon üretebileceği kaynak sınırlı. Meyve sayısı artınca meyve başına düşen pay azalıyor.
⚠ Bunun sofralık üretimde doğrudan fiyat karşılığı var. Kalibre — yani kilogramdaki dane sayısı — fiyatı belirliyor ve Marmarabirlik'in açıkladığı alım fiyatlarında 18 dane ile 41 dane arasında üç kattan fazla fark var. Yani bol ürün yılında üretici daha çok kilo alıyor ama kilosu daha ucuz olabiliyor.
Bu ilişkinin hesabı: kalibre ekonomisi · Marmarabirlik alım fiyatları.
Ad karışıklığı
Memeli, bazı yörelerde Kırma olarak adlandırılıyor. Türkiye'de çeşit adlandırması yöreden yöreye değiştiği için aynı çeşit birden fazla adla, farklı çeşitler de aynı adla dolaşabiliyor.
Ayvalık ile Edremit'in aynı çeşit olması, Halhalı'nın üç ayrı biçimde geçmesi hep aynı sorunun görünümleri. Fidan alırken çeşidin yöresel adı değil, tanımlanmış adı sorulmalı.
Ege'nin yerel çeşitleri arasında
Memeli, Ege'de yetişen yerel çeşitler listesinde yer alıyor: Ak Zeytin, Aşıyeli, Çakır, Çekişte, Çilli, Dilmit, Erkence, Girit, Eşek (Ödemiş), Hurma Kaba, Hurma Karaca, İzmir Sofralık, Karayaprak, Kiraz, Memeli, Taşarası, Tavşanyüreği, Sarıyaprak, Yağ Zeytini, Yerli Yağlık ve Yamalak.
Özetle
Memeli'nin ölçülmüş en öğretici özelliği, dane ağırlığının yıla göre değişmesi: az ürün yılında 6,64 g, verim yılında 5,53 g. Bu, periyodisitenin yalnız miktarı değil kaliteyi ve dolayısıyla fiyatı da etkilediğini gösteriyor.
Kaynak notu
Bu sayfadaki değerler akademik yayınlardan alınmıştır; ölçüm bulunmayan özellikler tahminle doldurulmamış, boş bırakılmıştır. Türkiye'nin çeşit dağılımı ve karşılaştırmalı tablolar: zeytin çeşitleri.
Ölçülen çeşitler arasında nerede
Zeytin Kitabı — Efe, Soykan, Cürebal, Sönmez (2016), Kitabevi Yay. s.37-80
Zeytin Kitabı — Efe, Soykan, Cürebal, Sönmez (2016), Kitabevi Yay. s.37-80
Zeytin Kitabı — Efe, Soykan, Cürebal, Sönmez (2016), Kitabevi Yay. s.37-80
Zeytin Kitabı — Efe, Soykan, Cürebal, Sönmez (2016), Kitabevi Yay. s.37-80
Zeytin Kitabı — Efe, Soykan, Cürebal, Sönmez (2016), Kitabevi Yay. s.37-80
Değerler her çeşidin kendi sayfasında yayımlanan ölçümlerdir. Karşılaştırma yalnız rakamı olan çeşitleri kapsar; yani bilinenlerin karşılaştırmasıdır, Türkiye'deki bütün çeşitlerin değil. Tam sıralamayı ve nasıl kurulduğunu gör →
Ziyaretçi başına tek oy; istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz. Puanlar gerçek okur oylarıdır — başlangıç puanı ya da varsayılan not verilmez.
İlgili içerikler
Yazı
Butko zeytini
Butko, Karadeniz bölgesinin kayıtlı çeşitlerinden. Yağ oranı yüksektir. Çekirdeği küçük olup çekirdek etten kolay ayrılır. Erken salamura olur, fakat az dayanıklıdır.…
Yazı
Memecik zeytini: Ege nin yarısı tek çeşit
Ege ağaç varlığının yarısı Memecik: %25-28 yağ, yüksek polifenol, 624 saat soğuklama, kuraklığa dayanıklı ve kendine verimli. Neden bu kadar yaygınlaştığı.
Yazı
Domat zeytini: dolgulu zeytinin çeşidi, rakamlarıyla
Türkiye'nin en iri sofralık çeşidi Domat: 7,96 g dane, %89 et oranı, 552 saatlik soğuklama gereksinimi. Dolgulu zeytinin neden hep bu çeşitten yapıldığı, yağ oranındaki çelişki ve tozlayıcı gereği.
Yazı
Hatay Halhalı Zeytini: güneşli gün sayısının fenolde karşılığı
2023 tescili. Belge yüksek fenol içeriğini (322-525 mg/kg) doğrudan uzun güneşli gün sayısına bağlıyor; iki farklı tatlandırma yöntemi tanımlı.