Mardin'de zeytincilik
Güneydoğu Anadolu bölgesi · 2025-26 sezonunda 3.187 ton dane zeytin, 62 ton zeytinyağı.
Mardin, 2025-26 sezonunda 421 bin meyve veren ağaçtan 3.187 ton dane zeytin aldı; bu, ağaç başına ortalama 7.6 kilo demek. Ürünün 2.879 tonu sofralığa, 308 tonu yağlığa ayrıldı ve yağlıktan 62 ton zeytinyağı elde edildi.
Ölçek ve karakter
- Güneydoğu Anadolu bölgesinin 9 ilinden 5. sırasında — bölge üretiminin %3.8'i, Türkiye üretiminin %0.1'i
- ağaç başına 7.6 kg — bölge ortalaması 5.9 kg'ın 1.7 kg üstünde
- üretimin %90'i sofralığa ayrılıyor (bölge ortalaması %15) — sofralık ağırlıklı
Derik: Halhalı'nın anavatanı
Mardin'in zeytinciliği tek bir ilçenin adıyla anılır: Derik. Halhalı çeşidinin anavatanı burasıdır ve çeşit yörede doğrudan Derik zeytini olarak bilinir.
Derik Halhalı zeytinyağı uluslararası yarışmalarda İngiltere ve Japonya'dan ödül almıştır; belirgin aroması, düşük asitliği ve besin değeriyle tanınır. Halhalı çeşidinin coğrafi yayılım alanında (Mardin, Hatay, Gaziantep, Kahramanmaraş) yaklaşık 2 milyon ağaç bulunur.
İlin asıl zenginliği ise çeşit çeşitliliğidir. Derik'te geleneksel yöntemlerle yetiştirilen çeşitler arasında Halhalı'nın yanı sıra Zonciki, Güleki, Mavi, Kejik, Belluti, Mazı, Gürseki ve Melkabazi sayılır. Bu isimlerin çoğu ulusal çeşit kataloglarında yer almaz — Güneydoğu'nun kayıt dışı genotip zenginliği tam olarak budur.
2025-26 sezonu
| Meyve veren ağaç | 421.000 |
| Dane zeytin | 3.187 ton |
| Sofralığa ayrılan | 2.879 ton (%90) |
| Yağlığa ayrılan | 308 ton |
| Zeytinyağı | 62 ton |
| Ağaç başına | 7.6 kg |
Bu il için yalnızca güncel sezon yayımlanmıştır; çok sezonlu seri İzmir, Aydın, Manisa, Muğla, Bursa ve Çanakkale için mevcuttur.
Coğrafi işaretler
Tescil, çeşide değil belirli bir yörede üretilen ürüne aittir.
- Derik Halhalı Zeytinyağı menşe adı · tescil no 1249
Güneydoğu Anadolu bölgesinin çeşitleri
Kaynakta çeşitler il değil bölge düzeyinde kayıtlı.
- Belluti
- Eğriburun
- Hursuki
- Kalem Bezi
- Kan Çelebi
- Kilis Yağlık
- Mavi
- Melkebazi
- Nizip Yağlık
- Yağ Çelebi
- Zoncuk
Yazılarımızda Mardin
- Zeytin çeşitleri: Türkiye'nin dağılımı ve ölçülmüş değerler
- Güneydoğu'nun isimsiz zeytinleri: Mardin, Şırnak ve tozlayıcı meselesi
- Kilis: örgütlenme çözüldü, toprak çözülmedi
- Derik Halhalı Zeytinyağı: kırmızıbiber acısını andıran yanma
- Hatay Halhalı Zeytini: güneşli gün sayısının fenolde karşılığı
- Altınözü Zeytinyağı: dört çeşidin karışımından tek yağ
- Türkiye'de zeytin nerede yetişir, hangi illerde yetişmez?
- Yağ Çelebi zeytini: Güneydoğu'nun yağlık çeşitlerinden