Yamalak Sarısı: Aydın'ın mahalli sofralık çeşidi
Aydın'ın mahalli çeşidi Yamalak Sarısı, Türkiye'nin en önemli sofralık çeşitleri arasında sayılıyor. Fenotipik tanımlama çalışmasına konu olmuş yerel çeşitlerden.
Yamalak Sarısı, Aydın ilinin mahalli zeytin çeşitlerinden. "Mahalli" sıfatı burada önemli: çeşit belirli bir yöreye ait, ülke geneline yayılmamış, ama o yörede yerleşmiş demek.
Buna rağmen Yamalak Sarısı, Türkiye'nin en önemli sofralık zeytin çeşitleri arasında sayılıyor.
Rakamlarla Yamalak Sarısı
| Özellik | Değer | Not |
|---|---|---|
| Ana kullanım | sofralık | |
| Sofralık sıralamasındaki yeri | ilk dokuz | Canözer sınıflandırması |
| Yöre | Aydın | Mahalli çeşit |
| Bilimsel çalışma | var | Fenotipik özelliklerin tanımlanması |
Mahalli çeşit neden önemli
Türkiye zeytinciliğinin üretim tabanı dar: Memecik (%45), Ayvalık (%19) ve Gemlik (%11) birlikte ülkenin dörtte üçü. Geriye kalan %25, onlarca yerel çeşide dağılıyor.
Bu dar taban iki risk taşıyor:
- Hastalık riski. Genetik olarak benzer geniş alanlar, bir hastalığın hızla yayılmasına uygundur.
- İklim riski. Üç çeşidin soğuklama gereksinimi ve don dayanımı birbirine yakınsa, iklim değişimi hepsini aynı anda vurur.
Yamalak Sarısı gibi mahalli çeşitler bu yüzden yalnız yerel bir tat meselesi değil — genetik yedek. Kaybolurlarsa, gelecekte ihtiyaç duyulacak bir özellik (kuraklığa dayanım, düşük soğuklama gereksinimi, hastalık toleransı) onlarla birlikte kaybolur.
Fenotipik tanımlama
Çeşit üzerine yapılan çalışmalardan biri, doğrudan Aydın ilinde yetiştirilen Yamalak Sarısı mahalli zeytin çeşidinin fenotipik özelliklerinin tanımlanması üzerine.
Bu tür çalışmalar, yerel çeşitlerin kayıt altına alınmasının ilk adımı: meyve ve yaprak ölçüleri, ağaç yapısı, olgunlaşma zamanı gibi özellikler belgeleniyor. Envanterde adı geçen ama ölçülmemiş çok sayıda yerel çeşit varken, tanımlanmış olmak Yamalak Sarısı'nı görece şanslı kılıyor.
Benzer bir durum Güneydoğu'da da var: Güneydoğu'nun isimsiz zeytinleri.
Veri eksikliği
Yamalak Sarısı için dane ağırlığı, yağ oranı, et/çekirdek oranı ve soğuklama gereksinimi değerlerini veren erişilebilir kaynak bulunamadı. Fenotipik tanımlama çalışmasının ayrıntılı sonuçlarına ulaşıldığında bu sayfa güncellenecek.
Özetle
Yamalak Sarısı, Aydın'ın mahalli sofralık çeşidi ve Türkiye'nin en önemli sofralık çeşitleri arasında sayılıyor. Asıl değeri yaygınlığında değil, üretim tabanı üç çeşide sıkışmış bir ülkede genetik çeşitliliğin parçası olmasında.
Kaynak notu
Bu sayfadaki pomolojik ve soğuklama değerleri, Adana koşullarında yürütülen yerli ve yabancı zeytin çeşitleri karşılaştırma denemesinden alınmıştır. Ölçüm bulunmayan özellikler tahmin edilerek doldurulmamış, boş bırakılmıştır.
Türkiye'nin çeşit dağılımının tamamı ve karşılaştırmalı tablolar: zeytin çeşitleri.
Bu çeşide dayanan tescilli adlar
Tescil belirli bir yörede üretilen ürünü kapsar; çeşidin yetiştiği her yeri değil.
- Aydın Yamalak Sarısı Zeytini menşe adı · tescil no 732
Ölçülen çeşitler arasında nerede
Kaya H., Tekintaş F.E. (2006), ADÜ Ziraat Fak. Derg. 3(2):69-76 — Yamalak Sarısı pomolojik tanımlama (2004-2005 ort.) — bu çeşidin ölçüm takımı bu çalışmadan (2 kaynak arasından)
Kaya H., Tekintaş F.E. (2006), ADÜ Ziraat Fak. Derg. 3(2):69-76 — Yamalak Sarısı pomolojik tanımlama (2004-2005 ort.)
Kaya H., Tekintaş F.E. (2006), ADÜ Ziraat Fak. Derg. 3(2):69-76 — Yamalak Sarısı pomolojik tanımlama (2004-2005 ort.) — bu çeşidin ölçüm takımı bu çalışmadan (2 kaynak arasından)
Kaya H., Tekintaş F.E. (2006), ADÜ Ziraat Fak. Derg. 3(2):69-76 — Yamalak Sarısı pomolojik tanımlama (2004-2005 ort.) — bu çeşidin ölçüm takımı bu çalışmadan (2 kaynak arasından)
Kaya H., Tekintaş F.E. (2006), ADÜ Ziraat Fak. Derg. 3(2):69-76 — Yamalak Sarısı pomolojik tanımlama (2004-2005 ort.)
Değerler her çeşidin kendi sayfasında yayımlanan ölçümlerdir. Karşılaştırma yalnız rakamı olan çeşitleri kapsar; yani bilinenlerin karşılaştırmasıdır, Türkiye'deki bütün çeşitlerin değil. Tam sıralamayı ve nasıl kurulduğunu gör →
Ziyaretçi başına tek oy; istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz. Puanlar gerçek okur oylarıdır — başlangıç puanı ya da varsayılan not verilmez.
İlgili içerikler
Yazı
Siyah Zeytin ile Yeşil Zeytin Arasındaki Fark
İki ayrı ağaç değil, aynı meyvenin iki farklı zamanı. Peki neden tatları, dokuları ve besin değerleri farklı?
Yazı
Yeşil zeytin nedir? Siyahtan farkı ne?
Yeşil zeytin ayrı bir çeşit değil, aynı meyvenin erken toplanmış hâli. Rengi ne belirler, neden yeşil toplanır, siyahtan farkı nerede başlar?
Yazı
Arbequina zeytini: İspanya'nın yağlık çeşidi
Süper sık dikimin ana çeşidi. Küçük taç, küçük meyve, erken verim — modern zeytinciliği değiştiren çeşit.
Yazı
Gölvala zeytini
Gölvala, Karadeniz bölgesinin kayıtlı çeşitlerinden. Yağ oranı yüksektir. Çekirdeği büyük, iri ve gösterişli bir zeytindir.…