Büyükbelen Tekir Zeytini: iki çeşidin aşıyla birleşmesinden doğan sofralık
2024 tescili. Uslu çöğür anacına Eşek (Ödemiş) çeşidi aşılanıyor. Eti işlemden sonra yumuşamıyor, raf ömrü uzun.

Zeytin tescillerinin çoğu bir çeşide dayanır. Büyükbelen Tekir Zeytini iki çeşidin birleşmesine dayanıyor — ve tanımı doğrudan aşı yöntemini içeriyor.
Künye
| Tescil no | 1611 |
| Tescil tarihi | 08.07.2024 |
| Koruma başlangıcı | 21.10.2021 |
| Tür | Menşe adı |
| Tescil ettiren | Manisa Ticaret Borsası |
| Coğrafi sınır | Manisa ili Saruhanlı ilçesi, Büyükbelen ve Çullugörece mahalleleri |
Coğrafi sınırın iki mahalle kadar dar olması dikkat çekici — Türkiye'deki zeytin tescillerinin en küçük alanlarından biri.
Nasıl elde ediliyor
Tanım tek cümlede yöntemi veriyor: Uslu zeytin çeşidinin çöğür anacına Eşek (Ödemiş) çeşidinin aşılanması, ya da doğrudan yabani zeytin ağacı anaçlara aşı yapılması.
Yani ürün, tek başına ne Uslu ne Eşek zeytini; ikisinin belirli bir birleşimi. Zeytinde aşılama yazısında yöntemi anlatmıştık.
Ayırt edici özellik: sertlik
Belgenin öne çıkardığı nitelik lezzet değil doku:
t; Meyve eti serttir, işlem sonrası yumuşama olmaz. Bu sebeple raf ömrü uzundur.
Sofralık zeytinde en sık görülen kusur, salamurada yumuşamadır. Sert kalan bir et hem taşımaya hem raf ömrüne çalışır. Bunun bedeli de var: çekirdek taneden kolay ayrılmaz.
Meyve ağırlığı fazla, çekirdeği büyük olduğu için iri sınıf sayılıyor. Piyasaya çekirdeği çıkarılmadan bütün hâlde, kırma veya çizik zeytin olarak sunuluyor.
Ölçülen değerler
| Ölçüt | Değer |
|---|---|
| Yağ oranı | %6 – 12 |
| Nem | %60 – 70 |
| Kül | %2 – 4 |
| pH | 4,5 – 5 |
| Oleuropein | 600 – 800 mg/kg |
| Oleik asit (C18:1) | %68 – 75 |
| Palmitik asit (C16:0) | %12 – 17 |
| Linoleik asit (C18:2) | %7 – 11 |
Yağ oranının %6-12 gibi düşük olması şaşırtıcı değil: bu bir yeşil sofralık zeytin, yağa gitmiyor. Meyve olumu eylül-ekim, yani erkenci.
İşlenmiş üründe tuz oranları biçime göre ayrılıyor: çizik zeytinde salamura tuzu %4-5 ve danede %2-4; kırma zeytinde salamura %5-6 ve danede %3-4.
⚠ Belge çeşidin zayıf yanını da yazıyor: soğuğa karşı duyarlı.
Kısaca
Büyükbelen Tekir Zeytini, iki mahalleyle sınırlı, aşı yoluyla elde edilen ve ayırt ediciliğini işlemden sonra yumuşamayan sert etine dayandıran bir sofralık zeytin.
Kaynak: Türk Patent ve Marka Kurumu, Coğrafi İşaret Tescil Belgesi No 1611 — Büyükbelen Tekir Zeytini.
Ziyaretçi başına tek oy; istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz. Puanlar gerçek okur oylarıdır — başlangıç puanı ya da varsayılan not verilmez.
İlgili içerikler
Yazı
Yamalak Sarısı: Aydın'ın mahalli sofralık çeşidi
Aydın'ın mahalli çeşidi Yamalak Sarısı, Türkiye'nin en önemli sofralık çeşitleri arasında sayılıyor. Fenotipik tanımlama çalışmasına konu olmuş yerel çeşitlerden.
Yazı
Kilis Yağlık zeytini: %30 yağ oranıyla Güneydoğu'nun lideri
Türkiye ağaç varlığının %3'ü Kilis Yağlık: %30 yağ, %82 et oranı, kiloda 560 tane. Beş ayrı tozlayıcı denenmiş ve hiçbiri meyve tutumunu artırmamış.
Yazı
Siyah Zeytin ile Yeşil Zeytin Arasındaki Fark
İki ayrı ağaç değil, aynı meyvenin iki farklı zamanı. Peki neden tatları, dokuları ve besin değerleri farklı?
Yazı
Patos zeytini
Patos, Karadeniz bölgesinin kayıtlı çeşitlerinden. Trabzon ve civarında yaygındır. Meyveleri küçük, çekirdekleri çok iri olup %27 oranında yağ içerir. Meyve erken koyulaşı…