Ege bölgesinde zeytincilik

Zeytin, Büyük ve Küçük Menderes havzalarında geniş bir yayılış gösterir; Ege kıyısından başlayan zeytinlikler değişen yoğunlukta doğuya, Denizli'ye kadar uzanır. Aydın, Türkiye'de en çok zeytin ağacı bulunan ildir — Kuşadası, Söke, Selçuk, Koçarlı, Sultanhisar, Nazilli, Yenipazar, Çine ve Karacasu başlıca yetiştirme alanlarıdır. Yağışın büyük bölümü kış aylarında düşer, yaz dönemi kuraktır.

Bölgenin en yoğun zeytin alanlarından biri de Milas ve çevresidir. Buradaki ağaçların tamamı bir zamanlar Memecik çeşidiyken, son yıllarda yeni dikimlerde Gemlik kullanılmış ve yörede Gemlik ağacı sayısı bir milyonu geçmiştir.

Ege, Türkiye zeytinciliğinin ağırlık merkezidir: alanın yaklaşık üçte ikisi, üretimin yarısından fazlası buradadır. Bölgenin karakteri yağlık ağırlıklıdır — üretimin yaklaşık %55'i yağa gider.

Ama bölge içinde belirgin bir ayrışma var. Manisa üretiminin %34'ünü sofralığa ayırırken bu oran İzmir'de %9, Muğla'da %7'dir. Akhisar çevresi sofralık, Milas ve Kuzey Ege hattı yağlık üretir. Yani "Ege zeytinciliği" tek bir şey değil, en az iki farklı üretim geleneğidir.

Verimde de fark keskin: ağaç başına Çanakkale 33,1 kg alırken (Marmara'da olsa da aynı kuşağın parçası) Aydın 21,0 kg alıyor. Aydın en çok ağaca sahip il olmasına rağmen üretimde üçüncü sırada kalıyor — ağaç sayısı tek başına üretim demek değil.