İtalya'da sızma bir yılda yarıya indi: Puglia'da üretici eylemi, hükümete pazartesi öğlen süresi

Hasadın ilk günlerinde İtalya'da üretici fiyatı bir yıl öncesinin yarısına inmiş durumda. Avrupa Komisyonu'nun Tarım-Gıda Veri Portalı'nda yayımlanan haftalık üretici fiyatlarına göre İtalyan naturel sızma zeytinyağı 4 Ekim 2026 haftasında 4,64 €/kg; bir yıl önce aynı hafta aynı seride 9,40 €/kg görünüyordu. Düşüş yüzde 50,6.

Bir yılda ne oldu

Tablonun anlattığı şey yalnız bir fiyat düşüşü değil, bir primin erimesi. Geçen yıl bu hafta İtalyan sızma, İspanyol sızmanın 2,2 katı fiyatlanıyordu; bugün aradaki fark 1,35 kata inmiş durumda. İtalyan yağının kendi iç arzı kıtken taşıdığı ayrıcalık, arz normale döndüğünde dünya fiyatına yaklaşıyor.

İtalya'nın diğer kaliteleri de aynı yönde: aynı haftada lampante 2,77 €, naturel birinci 3,20 €, rafine zeytinyağı 3,35 € düzeyinde.

Bari'de ve diğer pazarlarda

Bölge pazarlarının resmî kotasyonları ulusal ortalamanın da altında. Üretici komitelerinin dayandığı Ismea kotasyonlarına göre İtalyan zeytinyağının referans pazarı Bari'de 21 Eylül'de 4,55 €/kg, Foggia'da 24 Eylül'de 4,25 €/kg, Lecce ve Taranto'da aynı gün 4,20 €/kg kayda geçti. Aynı kotasyonda Bari'nin 52 haftalık en yüksek değeri 9,43 €. Yani üretici, bir yıl içinde pazarın en yükseğinden en düşüğüne geçmiş bir fiyat eğrisinin dibinde hasada giriyor.

Depolar beş katına çıktı

Fiyatın neden bu kadar hızlı indiğini anlamak için stok tarafına bakmak gerekiyor. Coldiretti Puglia ile PugliaOlive'in Palo del Colle'de düzenlediği zeytin-zeytinyağı zinciri genel kurulunda açıklanan depo verisine göre, 23 Eylül 2026 itibarıyla Puglia depolarında bekleyen İtalyan naturel sızma zeytinyağı 38.694 ton; bir yıl önce aynı dönemde 7.029 tondu. Artış yüzde 450,4.

Puglia İtalya'nın en büyük üretim bölgesi; dolayısıyla bu stok yeni hasadın karşısına doğrudan rakip arz olarak çıkıyor. Verinin sahibi örgüt de kendi uyarısında ihtiyatlı: yüksek stok tek başına usulsüzlük kanıtı değil, ama yeni ürün değirmene gelirken depoda bekleyen bu hacmin fiyata ne yapacağını bilmek gerekiyor.

Buna eşlik eden bir iddia var: bölgede Coldiretti'ye bağlı üreticiler, satılamayan yağın bir bölümünün aslında ithal olup İtalya'da "İtalyanlaştırıldığını" söylüyor. Bu bir üretici iddiası; resmî bir tespit ya da soruşturma sonucu değil. Örgütün talebi de bu yönde: depodaki yağın menşeinde şeffaflık ve zincir boyunca daha sıkı denetim. Yöntemleri ve neye bakıldığını zeytinyağında hile ve tağşiş yazısında anlatmıştık.

Eylem takvimi ve talepler

Tepki sokağa 5 Ekim'de çıktı: Bitonto çevre yolunda yaklaşık 300 üretici yol kenarında toplandı. Ardından "Orgoglio Olivicolo" (Zeytincilik Onuru) komitesi takvimi genişletti — 8 Ekim'de Corato belediyesi önünde, 9 Ekim'de saat 17.00'de Bitonto belediyesi önünde oturma eylemi yapıldı; ikincisine 200'ü aşkın üretici katıldı.

Komite 12 Ekim Pazartesi öğlen 12.00'yi süre olarak açıkladı: hükümet ve bölge yönetiminden yanıt gelmezse talepler valiliğe iletilecek, oturma eylemleri Puglia'nın diğer belediyelerine ve güney bölgelerine yayılacak, ardından Roma'da büyük bir gösteri düzenlenecek.

Talep listesi somut: sektörün kriz halinin resmen tanınması, özel depolama mekanizmasının devreye alınması, kredi taksitlerinin 12 ay ertelenmesi, Ismea üzerinden kredi garantisi, akaryakıt ve enerji maliyetine müdahale, hasat maliyetine destek, bir de taşımada elektronik belge ve sahtecilik denetimiyle zincirde izlenebilirlik.

Rakip arzın fiyatı

Eylemin arka planında İtalyan üreticinin karşısına çıkan ithal yağın fiyatı var: bölge üreticileri İspanyol, Yunan ve Tunus yağının 3,40-3,75 €/kg bandında teklif edildiğini söylüyor. Sitenin izlediği Komisyon serisi bu bandın alt ucunu doğruluyor; İspanyol sızma 4 Ekim haftasında 3,43 €. İspanya'nın 2026/27 için 1,6 milyon ton beklediği, Yunanistan'ın 300 bin tona çıktığı ve Tunus'un on ayda 381 bin ton sattığı bir sezonda bu bandın yukarı kırılması kolay değil.

İtalya'nın kendi konumu da bu tabloyu keskinleştiriyor: ülke ürettiğinden fazlasını ihraç eden bir ticaret merkezi durumunda, yani ithal yağ aynı zamanda sanayinin hammaddesi. Üretici fiyatı düşerken geçen sezon değirmenlere 40 milyon euroluk sıfır faizli finansman açılmış, üretim 325 bin tona çıkmıştı.

Türkiye'den bakınca

Aynı günlerde Türkiye'de naturel sızma zeytinyağının borsa tescili 8 Ekim'de Nazilli'de kilogramda 200,46 lira. Avrupa Merkez Bankası'nın 9 Ekim kuruyla (1 € = 55,1033 ₺) bu yaklaşık 3,64 €/kg demek — İtalyan üretici fiyatının belirgin biçimde altında, İspanyol fiyatının hemen üstünde.

Bu, Türk dökme yağının ihracatta rekabetçi olduğu anlamına gelir; ama fiyat tavanını belirleyen de aynı tablo. Avrupa'da üretici fiyatı 3,40-4,60 € bandına sıkışmışken Türkiye'de yurt içi fiyatın bu banttan bağımsız yükselmesi için bir zemin görünmüyor.

Pazartesi öğlene kadar İtalya'da kurumsal bir yanıt gelip gelmeyeceği, özel depolama talebinin karşılanıp karşılanmayacağı önümüzdeki haftanın izlenecek başlığı. Depolamanın devreye girmesi stokun bir bölümünü piyasadan çekerek fiyata zemin kurabilir; gelmezse yeni hasat, dolu depoların üzerine binecek.