Tunus 10 ayda 381 bin ton zeytinyağı sattı: %85,5'i dökme, yarısı İspanya ve İtalya'ya

Tunus'un zeytinyağı ihracatı 2025/26 sezonunun ilk on ayında 381,2 bin tona ulaştı. Tunus Ulusal Tarım Gözlemevi'nin (ONAGRI) Kasım 2025 – Ağustos 2026 sonu dönemi için açıkladığı verilere göre bu hacmin karşılığı 4.780,4 milyon dinar, yaklaşık 1,42 milyar euro. Bir yıl önceki aynı döneme göre miktar %50,8, gelir %41,2 arttı.

Rakamın büyüklüğünü şu kıyas veriyor: on aylık bu tonaj, Tunus'un 2019/20 sezonunun tamamında ihraç ettiği 365 bin tonu zaten aştı. Arkasındaki sebep de belli — 2025/26, ülke tarihinin en büyük rekoltesiydi, yaklaşık 500 bin ton.

Rakamlar

Asıl mesele dökme

Hacim rekor kırdı, bileşim kırmadı. İhracatın %85,5'i dökme, yalnızca %14,5'i ambalajlı çıktı. Gelir tarafında oran biraz kayıyor: dökme yağ cironun %80,7'sini, ambalajlı %19,3'ünü veriyor. Yani ambalajlı yağ, hacimdeki payının üzerinde gelir üretiyor.

Farkı kilo başına değer anlatıyor. ONAGRI'nin hesabına göre ambalajlı yağın ortalama ihracat değeri 16,7 dinar/kg, dökmenin 11,8 dinar/kg. Aradaki fark %41 — ve bu fark yağın kalitesinden değil, çıktığı kaptan geliyor.

Ambalajlı tarafın büyüme hızı tek olumlu başlık: 55,4 bin tona çıktı, bir yılda %48,7 arttı. Ama pay olarak tablo değişmedi, çünkü dökme de neredeyse aynı hızda büyüdü.

Burada sık yapılan bir yanlış okuma var: dökme çıkan yağ kalitesiz yağ değil. ONAGRI'nin aynı dönem dağılımına göre ihraç edilen hacmin %83,5'i sızma kategorisinde. Yani Tunus en üst kategorideki yağını varille satıyor; kaybedilen şey kalitenin kendisi değil, kalitenin etiketi ve o etiketin getirdiği fiyat.

İhracatın hızı yıl içinde bir miktar da yavaşladı. ONAGRI'nin dokuz aylık verisinde (Kasım 2025 – Temmuz 2026) hacim 368 bin ton ve artış %55,3 idi; on aya gelindiğinde artış %50,8'e indi. Yani ağustos ayı sezonun kendi ortalamasının altında kaldı. Aynı kurumun temmuz 2026 için verdiği ortalama kilo fiyatı 13,16 dinar; kategoriye göre 8,22 ile 17,00 dinar arasında değişiyor.

Yağ nereye gidiyor

ONAGRI'nin aynı dönem dağılımına göre Tunus yağı 82'den fazla ülkeye satılıyor, ama yoğunlaşma tek adreste: Avrupa Birliği toplamın %56,6'sını alıyor; bunun içinde İspanya %31,9, İtalya %19,8. İki ülke tek başına ihracatın yarısından fazlasını çekiyor.

Bu, dökme oranının neden düşmediğini de açıklıyor. İspanya ve İtalya Tunus yağını rafa koymak için değil, kendi harman ve dolum hatları için alıyor; tüketicinin gördüğü marka orada doğuyor. İtalya'nın ürettiğinden fazlasını ihraç eden bir ticaret merkezine dönüştüğünü daha önce ayrıca yazmıştık; Tunus'un dökme yağı o merkezin hammaddesi.

Sıralamanın devamı: Kuzey Amerika %24,4 (ABD %19,3, Kanada %5,1), Asya %11,5 (Suudi Arabistan %4,9, Ürdün %3), Afrika %3,7 (Mısır %3,1).

Organikte tablo daha dengeli değil, yalnızca sırası farklı: 53 bin ton organik yağ, 699,7 milyon dinar, ortalama 13,20 dinar/kg. Pazar sırası İtalya %39, İspanya %26, ABD %23, Fransa %8. Organik yağ da ağırlıkla ambalajlayan ülkeye gidiyor; üstelik organik ihracatın yalnızca %6,3'ü ambalajlı çıkıyor, yani sertifikalı yağda dökme oranı genel ortalamanın da üzerinde.

Önümüzdeki sezon tersine dönüyor

Bu rekor kapanan bir parantez. Tunus Ulusal Zeytin Üreticileri Odası başkanı Najeh Saïdi Hamed, 2026/27 sezonu için 300 bin ton telaffuz etti — 500 binden %40 düşüş. Gerekçe periyodisite: yüksek verimli yılı düşük verimli yıl izliyor.

Gelir aynı oranda düşmeyebilir; Ağustos 2026'da ortalama ihracat fiyatı bir yıl öncesine göre %7,1 yüksekti. Ama satılacak tonaj azalıyor. Tunus bu arada alan büyütmeye devam ediyor: zeytin alanı 2024/25'te 2,06 milyon hektardı, 2025/26'da 2,10 milyon hektara çıktı, 2026/27 için 2,15 milyon hektar bekleniyor. Yani düşüş ağaçtan değil, ağacın o yılki yükünden geliyor.

Türkiye'ye bakan tarafı

Kıyas acı veriyor. Geçen sezon Türkiye'den çıkan zeytinyağı 17.721 tonda kalmıştı; Tunus on ayda bunun yirmi katından fazlasını sattı.

İki ülkenin ters fazda olduğunu daha önce yazmıştık; şimdi tam o faz işliyor. Tunus 2026/27'de 300 bin tona inerken Türkiye'de bu sezon için 500-600 bin ton telaffuz ediliyor. Dökme pazarında Tunus'un bırakacağı boşluğu dolduracak hacim Türkiye'de var.

Ama Tunus'un tablosu aynı zamanda bir uyarı. Rekor tonajı rekor dökme oranıyla satmak, kilo başına 11,8 dinarda kalmak demek; aynı ülke aynı yağı ambalajlayarak sattığında 16,7 dinar alıyor. Fiyatı belirleyen taraf, yağı varille çıkaran taraf olmuyor — İspanya'nın kasımda vereceği piyasadan çekme kararı da bunun bir başka örneği.

Tavanın nerede kurulduğu sitedeki güncel veride de görünüyor: 27 Eylül haftasında sızma üretici fiyatı İspanya'da 3,45 €/kg, Jaén'de 3,42 €/kg, İtalya'da 4,75 €/kg. Tunus'un dökme yağı tam bu fiyatların oluştuğu havuza giriyor. Ambalajıyla satan ise o havuzun dışında kendi fiyatını kuruyor — ve Tunus örneği gösteriyor ki havuzun dışına çıkmak için rekor rekolteye sahip olmak yetmiyor.

Türkiye'nin bugünkü sorunu hacim. Hacim çözülürse sıradaki soru bileşim olacak ve Tunus o soruya rekor bir sezonda bile cevap verememiş durumda.