Sızma yağ kandil yağının kaç katı? İspanya'da 1,25'ten 1,13'e, İtalya'da 3,59'dan 1,93'e: 56 haftalık üretici fiyatı
Avrupa Komisyonu'nun haftalık üretici fiyatlarına göre 12 Ekim 2025 - 1 Kasım 2026 arasında sızma yağ ile lampante (kandil) yağ arasındaki fark İspanya'da 0,84 €/kg'dan 0,37 €/kg'ya, İtalya'da 6,68 €/kg'dan 2,49 €/kg'ya indi. Yazı, farkın nasıl daraldığını ve verinin neyi göstermediğini sıralıyor.

Kısa cevap: Avrupa Komisyonu'nun haftalık üretici fiyatı verisine göre, 12 Ekim 2025'ten 1 Kasım 2026'ya kadar geçen 56 haftada sızma zeytinyağı ile lampante (kandil) yağ arasındaki fark hem İspanya'da hem İtalya'da belirgin biçimde daraldı. İspanya'da sızma yağ kandil yağının 1,25 katından 1,13 katına, İtalya'da 3,59 katından 1,93 katına indi. Daralmanın nedenini veri söylemiyor; neleri gösterdiğini ve neleri göstermediğini aşağıda sıralıyoruz.
Lampante nedir, neden bu karşılaştırma?
Lampante, doğrudan sofraya uygun olmayan, rafine edilmesi gereken zeytinyağı sınıfıdır. Uluslararası Zeytin Konseyi'nin ticaret standardında serbest asitliği yüzde 2'nin üzerinde olan ya da duyusal kusuru belirli sınırı aşan natürel yağ bu gruba giriyor. Sızma yağ ise serbest asitliği yüzde 0,8'e kadar olan ve duyusal kusuru bulunmayan yağdır. Analiz raporundaki asitlik ve diğer değerlerin ne anlama geldiğini ayrı bir yazıda anlattık.

Bu iki sınıfın fiyatını yan yana koymak şunu gösterir: kalite basamağı çıkmanın piyasada kaç para ettiği. Fark büyükse "iyi yağın primi yüksek", küçükse "iyi yağ ile kötü yağ arasındaki fiyat makası kapanmış" demektir. Bizim veri tablomuzda her iki ülke için de haftalık seri var: sızma (en çok yüzde 0,8 asitlik), natürel (en çok yüzde 2) ve lampante. Fiyatlar avro/kg.
Seçilmiş haftalarda iki ülke
| Hafta | İspanya sızma | İspanya lampante | Fark | Oran | İtalya sızma | İtalya lampante | Fark | Oran |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 12 Eki 2025 | 4,25 | 3,41 | 0,84 | 1,25 | 9,26 | 2,58 | 6,68 | 3,59 |
| 11 Oca 2026 | 4,49 | 3,61 | 0,89 | 1,25 | 6,82 | 3,04 | 3,78 | 2,24 |
| 12 Nis 2026 | 4,31 | 3,22 | 1,09 | 1,34 | 6,69 | 2,94 | 3,75 | 2,28 |
| 12 Tem 2026 | 3,86 | 2,91 | 0,95 | 1,32 | 5,41 | 2,81 | 2,60 | 1,93 |
| 11 Eki 2026 | 3,32 | 2,95 | 0,37 | 1,12 | 4,37 | 2,77 | 1,60 | 1,58 |
| 1 Kas 2026 | 3,17 | 2,79 | 0,37 | 1,13 | 5,18 | 2,69 | 2,49 | 1,93 |
"Fark" sızma eksi lampante, "oran" sızmanın lampanteye bölümüdür; ikisi de bizim hesabımız ve Python ile yapıldı. Tablodaki değerler yuvarlanmıştır.
İspanya: yavaş yavaş, sonra bir basamak
İspanya'da sızma yağ 56 haftalık seride 4,25 €/kg'dan 3,17 €/kg'ya, yani yaklaşık yüzde 25,6 geriledi. Lampante aynı sürede 3,41'den 2,79 €/kg'ya, yaklaşık yüzde 18,1 geriledi. İkisi de serinin en düşük değerine son haftada, 1 Kasım 2026'da indi. Sızmanın daha hızlı düşmesi farkı daralttı.
Seriyi ikiye bölmek anlamlı. Ekim 2025'ten Temmuz 2026'nın ortasına kadar fark kabaca 0,72 ile 1,09 €/kg arasında dolaştı; en yüksek değer 12 Nisan 2026'daki 1,09 € (oran 1,34) oldu. Sonra 12 Temmuz'da 0,95 € olan fark bir haftada 0,69 €'ya indi: sızma 3,86'dan 3,62'ye düşerken lampante hemen hemen yerinde kaldı. Ağustos'tan itibaren fark her ay biraz daha eriyerek Ekim'in ikinci haftasında 0,37 €'nun (oran 1,12) altına, serinin en düşük noktasına indi. Bir basamağın nedenini veri söylemiyor; İspanya'nın yeni sezon rekolte beklentisi ayrı bir yazımızda var ve sızma fiyatının yeni rekolte beklentisinden daha çok etkilenmiş olması mümkün, ama bu bir varsayımdır, çalışmayla sınanmış bir sonuç değil.
Son haftanın basamakları şöyle: sızma 3,17, natürel (en çok yüzde 2 asitlik) 2,93, lampante 2,79 €/kg. Sızma ile natürel arasında 0,24, natürel ile lampante arasında 0,14 €/kg fark var.
İtalya: sızma yarı yarıya, lampante yerinde
İtalya'daki seri daha çarpıcı. Sızma yağ 12 Ekim 2025'teki 9,26 €/kg'dan 1 Kasım 2026'da 5,18 €/kg'ya, yaklaşık yüzde 44,1 geriledi. Lampante ise aynı sürede 2,58'den 2,69 €/kg'ya, yaklaşık yüzde 4,3 yükseldi. Böylece fark 6,68 €/kg'dan 2,49 €/kg'ya indi; 11 Ekim 2026'da 1,60 €/kg ile (oran 1,58) serinin en düşüğünü gördü, sonraki iki haftada sızma 4,37'den 4,78'e, 1 Kasım'da 5,18'e çıkınca fark yeniden açıldı.
İki ayrıntı yorumu sınırlıyor. Birincisi, İtalya serisi birçok hafta aynı değeri tekrar ediyor: örneğin sızma 8 Mart ile 5 Nisan arasındaki beş haftada 6,73 € olarak görünüyor. Seri her hafta yeni işlem fiyatı değil, belli aralıklarla güncellenen bir fiyat gibi davranıyor. İkincisi, 28 Haziran 2026'daki 6,72 € değeri, öncesindeki 5,77 € ve sonrasındaki 5,35 € ile uyuşmayan tek haftalık bir sıçrama. Bu haftayı veride bıraktık, ama yukarıdaki hiçbir rakam ona dayanmıyor.
İtalya'da sızmanın fiyatının İspanya'dakinden ne kadar yüksek olduğu da ayrı bir konu; İtalya'nın sızma fiyatı İspanya'nın 12 Ekim 2025'te 2,18 katıydı, 11 Ekim 2026'da 1,32 katına kadar indi ve son haftada 1,64 kat. Bunu Türkiye ile Avrupa fiyatlarını karşılaştırdığımız yazıda ele aldık.
Bu rakamlar neyi göstermez?
- Nedeni göstermez. Fiyatların neden yaklaştığını veri söylemiyor. Yeni rekolte beklentisi, stok, talep ya da sınıflandırma farkları olabilir; hangisinin ağır bastığını bu seriden çıkaramayız.
- Tek bir tonu göstermez. Bunlar ulusal haftalık üretici fiyatları; tek tek parti kalitesini, asitliği ya da ambalajı yansıtmaz.
- Türkiye'ye doğrudan uygulanmaz. Türk borsalarında "ham" ve "sızma" ayrı kalemler olarak tescil ediliyor; ham yağ ile lampante birebir aynı şey olmak zorunda değil. Bu yazıdaki oranları Türkiye'deki ham/sızma oranıyla karşılaştırmak yanıltıcı olur.
- Tahmin değildir. Farkın bundan sonra daralacağını ya da açılacağını söylemiyoruz.
Veri ve yöntem
Seri, Avrupa Komisyonu'nun üye ülkelerden derlediği haftalık üretici fiyatlarına dayanıyor; sitemizin veri tablosunda 12 Ekim 2025 - 1 Kasım 2026 arasındaki 56 haftanın tamamı mevcut. Kaynağın son güncellemesi 1 Kasım 2026 haftasında kaldı; yani bu yazı o haftaya kadarki durumu anlatıyor. Fark kilogram başına avro cinsinden; bilgi için, ECB'nin 13 Kasım 2026 referans kuruyla (1 avro = 55,67 lira) İspanya'daki 0,37 €/kg yaklaşık 21 lira, İtalya'daki 2,49 €/kg yaklaşık 139 lira eder; bu sadece kur çevrimidir, Türk fiyatlarıyla bir karşılaştırma değildir.
Ziyaretçi başına tek oy; istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz. Puanlar gerçek okur oylarıdır — başlangıç puanı ya da varsayılan not verilmez.
✍️ Bu yazıyı kim hazırladı
Zeytin.NET Editör Masası tarafından hazırlandı. Sayfadaki rakamlar adı belirtilen kaynaklardan geliyor — TÜİK, Uluslararası Zeytin Konseyi, ticaret borsaları ve akademik çalışmalar — ve her sayfa kendi kaynağını yazar.
🫒 Bu yazı işine yaradıysa
Zeytin.NET tek kişilik emekle yürüyor ve reklam geliri dışında bağımsız. Sunucu ve veri maliyetlerine destek olabilirsin.
Hedef: 10 destekçi — sunucu ve alan adı maliyetini karşılamaya yeter.
İlgili içerikler
Yazı
Oleoturizm: zeytinlikten gelen ikinci gelir
Zeytinyağı turizmi nedir, hangi ülkelerde nasıl işliyor, Türkiye'de neden gelişmedi? Akademik kaynakla oleoturizm.
Yazı
Zeytinden yağa: fiyat makası 2019-2026
Zeytinin kilosu ile zeytinyağının kilosu arasındaki makas, borsa tescilleriyle ölçüldü. Makas neden açılıyor, kim kazanıyor?
Yazı
Osmanlı'da zeytinyağı ticareti: alıcı İngiltere, fiyatı rekolte belirliyordu
1889'da 25.627 ton ihracat, ton 23,54 lira; 1882'de 9.022 ton, ton 42,89 lira. Rekolte-fiyat ters ilişkisi bir asır önce de aynıydı.
Yazı
İklim değişikliği ve zeytin: ağaç yaşar ama ürün verir mi?
Zeytin kurağa dayanıklı ama dar aralıklarda çalışır. Türkiye zeytinliklerinin %85'i susuz, %75'i dağlık kır arazisinde.