Malaga'da yeşil zeytin hasadı başladı: Aloreña'da 2,5-3 milyon kilo beklentisi

Türkiye'de ilk dallar Gemlik'te dualarla silkelenirken, Akdeniz'in öbür ucunda da sofralık zeytin sezonu açıldı. İspanya'nın Malaga ilinde yeşil zeytin hasadı başladı ve bu kez hava geçen yıllara göre daha iyimser. Birkaç yıl süren şiddetli kuraklığın ardından kışın ve ilkbaharda biriken su, ağaçlara yeniden meyve yükledi.

Hasat, sofralık zeytinde ilk olarak yeşil toplanan çeşitlerle başlar. Yağlık zeytin olgunlaşıp renk dönmeyi beklerken, yeşil sofralık için dane iriliğine ulaştığı ama henüz yeşil ve sert olduğu dönem kollanır. Bu yüzden Malaga'daki hasat, İspanya'nın genel zeytin sezonunun habercisi sayılıyor.

Aloreña de Málaga: 2,5-3 milyon kilo

İlin simge çeşidi, Avrupa Birliği'nde korunan menşe adı taşıyan Aloreña de Málaga. Kırılıp baharatla (kekik, rezene, sarımsak) hazırlanan bu yeşil zeytin, Türkiye'deki kırma zeytinin İspanyol akrabası gibi düşünülebilir.

Aloreña'nın toplanmasına başlandı ve beklenti olumlu:

• Rekolte tahmini 2,5 ile 3 milyon kilo arasında.
• İlk toplanan parsellerde meyve kalitesinin yüksek ve dane iriliğinin tatmin edici olduğu belirtiliyor.
• Aloreña, 19 belediyeye yayılan yaklaşık 17.800 hektarlık alanda yetiştiriliyor: Álora, Alozaina, Coín, Pizarra, Cártama, Yunquera, Casarabonela, Valle de Abdalajís ve Ronda bunlardan birkaçı.
• Hasat, ilde yaklaşık 4.000 aileye geçim sağlıyor.

Geleneksel takvimde Alozaina'da 12 Ekim'de dini bir alayla hasat kutlanıyor, resmî başlangıç ise 14 Ekim. Yani bugün başlayan toplama, zirvesine ekimde ulaşacak.

Hojiblanca: ağaçlar dolu

Malaga'nın asıl sofralık zeytin hacmini ise Hojiblanca belirliyor. Hem yağlık hem sofralık kullanılan bu çeşit, ilde en yaygın yetiştirilen zeytin.

Tahminler, İspanya sofralık zeytin meslek birliği Interaceituna ile sektörün önde gelen kooperatif grubu Dcoop kaynaklı.

Yeşil zeytin nasıl işleniyor?

Malaga'daki iki çeşit, sofralık yeşil zeytinin iki farklı işleme geleneğini temsil ediyor.

Hojiblanca ve İspanyol usulü (Sevilla usulü) işleme. Dünya ticaretinin büyük bölümünü oluşturan yöntemde yeşil zeytinin acılığı, meyvedeki oleuropein maddesi sodyum hidroksit (kostik) çözeltisiyle giderilir. Ardından zeytinler yıkanır ve salamuraya alınarak birkaç ay fermantasyona bırakılır. Bu yöntem hızlı, standart ve büyük hacimler için uygun; çekirdeği çıkarılmış ve biber, hamsi gibi dolgularla satılan zeytinlerin çoğu bu yolla hazırlanır.

Aloreña ve doğal işleme. Aloreña de Málaga ise genellikle kostik kullanılmadan hazırlanır. Zeytin kırılır ya da çizilir, suda ve salamurada acılığı yavaş yavaş alınır, sonra yöresel baharatlarla tatlandırılır. Menşe adı taşıyan ürün, taze tüketime yakın, daha kısa raf ömrüne sahip ve yöresel karakteri güçlü bir zeytin. Bu yönüyle Türkiye'deki evde yapılan kırma zeytin ve çizik zeytin geleneğine çok yakın.

İki yöntem arasındaki fark, fiyat ve pazarda da kendini gösteriyor: biri büyük hacimli ihracatın, diğeri yöresel, katma değeri yüksek ürünün temsilcisi. Sofralık zeytinde aynı hammaddenin işleme ve pazarlamaya göre nasıl farklı fiyatlara satıldığını aynı zeytin altı kat fiyat analizimizde incelemiştik.

Tek soru işareti: eylül sıcağı

Tablo iyi ama kesin değil. Son haftalarda yağışın azlığı ve yüksek sıcaklıklar, özellikle Antequera çevresindeki kıraç (sulanmayan) zeytinliklerde danelerin buruşmasına yol açtı. Sofralık zeytinde bu doğrudan kayıp demek: dane küçüldükçe ve kırıştıkça sınıfı ve fiyatı düşüyor. Kalibre ekonomisi yazımızda anlattığımız gibi sofralıkta kilogram fiyatını belirleyen şey büyük ölçüde dane iriliği.

Bu nedenle sezonun nihai sonucunun önümüzdeki haftaların hava durumuna bağlı olduğu vurgulanıyor. Birkaç iyi yağış, daneyi doldurup kaybı telafi edebilir; kuru ve sıcak bir ekim ise bugünkü iyimser tahminleri aşağı çekebilir.

Türkiye için neden önemli?

İspanya, dünyanın en büyük sofralık zeytin ihracatçısı ve Türkiye'nin dış pazarlardaki doğrudan rakibi. İspanya'daki üretim dalgalanmaları uluslararası fiyatları ve rekabet dengesini doğrudan etkiliyor; ağaçların yeniden dolması, bu sezon dış pazarlarda rekabetin sertleşebileceğine işaret ediyor.

Türkiye'de de yeşil sofralık zeytin sezonu aynı dönemde açılıyor. İri daneli Domat ve coğrafi işaretli Edremit Körfezi yeşil çizik zeytini gibi ürünler, yağlık hasattan haftalar önce, meyve henüz yeşil ve sertken toplanıyor. Yani İspanyol ve Türk yeşil zeytini, dış pazara aynı aylarda ve aynı alıcıların önüne çıkıyor; Malaga'dan gelen rekolte haberleri bu yüzden Ege'deki alım fiyatlarının da arka planını oluşturuyor.

Türkiye'nin sofralık zeytin ihracatının yapısını ihracatın üçte ikisi sofralık zeytin analizimizde, ABD pazarındaki gümrük meselesini ise ABD gümrük vergisi ve zeytin ihracatı yazımızda ele almıştık. İspanyol yeşil zeytininin öne çıkan diğer çeşidi Manzanilla ve İspanya'da maliyetlerin fiyatın üzerine çıktığı dönemi anlatan haberimiz de sezonun arka planını tamamlıyor.

Türkiye'de yeni sezonun nasıl açıldığını da 2026/27 zeytin sezonu açıldı haberimizde okuyabilirsiniz.