Gemlik'te yağlık zeytinin maliyeti 58,14 lira: en büyük kalem hasat

Bursa'nın Gemlik ilçesinde ziraat odası, 2026 hasadı için zeytin maliyet çizelgesini açıkladı. Gemlik Ziraat Odası Başkanı Ercan Barutçuoğlu'nun paylaştığı hesaba göre bir kilogram yağlık zeytinin üretim maliyeti 58,14 lira. Rakam, Marmarabirlik'in yeni sezon alım fiyatlarını henüz açıklamadığı bir haftada geldi ve bölgede fiyat pazarlığının alt sınırı olarak konuşulmaya başlandı.

Odanın açıklamasına göre hesap bir dekar üzerinden yapıldı: dekarda ortalama 33 ağaç, ağaç başına 23 kilogram ürün, toplam 759 kilogram zeytin. Dekar başına üretim masrafı 44.132 lira; bunun 759 kilograma bölünmesiyle 58,14 lira bulunuyor.

Masraf kalemleri

Kalemler ve toplamlar odanın açıklamasından; pay ve kilogram başına sütunlar zeytin.net hesabıdır (759 kg/dekar üzerinden).

En büyük kalem hasat. Odanın çizelgesi dekar başına dört işçi-gün ve günlük 2.000 lira ücret varsayıyor; bu da kilogram başına 10,54 lira demek. Ekim ortasında derlediğimiz yevmiye tablosunda ziraat odalarının açıkladığı toplama ücretleri 1.200 ile 1.500 lira arasındaydı ve Bursa için duyurulmuş bir rakam yoktu. Gemlik'in maliyet hesabına koyduğu 2.000 lira, bu aralığın üstünde.

12.532 liralık ek pay nereden geliyor?

Oda, doğrudan masraflar ile toplam arasındaki 12.532 lirayı "finansman, amortisman ve genel idari gider payları" diye tek satırda verdi, ayrı ayrı açıklamadı. Ama rakam, bölgede kullanılan bir formüle birebir oturuyor: 31.600 liranın yüzde 24'ü faiz (7.584 lira), yüzde 3'ü genel idare (948 lira), üstüne 4.000 lira amortisman. Toplamı tam 12.532 lira.

Aynı yöntemi komşu Orhangazi Ziraat Odası 2024 hesabında açık açık yazmıştı: 26.900 liralık masrafa yüzde 24 faiz, yüzde 3 genel idare ve 3.600 lira amortisman eklenmiş, dekar maliyeti 37.763 lira, kilogram maliyeti 53,41 lira bulunmuştu. Yani 58,14 liranın yaklaşık 16,5 lirası tarlada harcanan para değil, sermayenin ve tesisin maliyeti. Üretici kendi hesabını yaparken bu payı ayrı düşünmeli: borçsuz çalışan üretici için nakit maliyet kilogram başına 41,63 liraya iner.

"23 bin liralık fark" doğru mu?

Hafta içinde bazı yerel yayınlarda Gemlik ile Orhangazi arasında kilogram başına 23,24 liralık maliyet farkı olduğu yazıldı. Bu hesap, Gemlik rakamını 53,14 lira olarak alıyor. Odanın açıkladığı rakam ise 58,14 lira. Orhangazi Ziraat Odası'nın bu sezon için açıkladığı bildirilen 76,38 liralık maliyetle gerçek fark 18,24 lira, ton başına 18.240 lira.

Fark yine de büyük. İki ilçe komşu ve aynı çeşidi yetiştiriyor; ayrım büyük olasılıkla verim varsayımında, işçilik ücretinde ve hangi kalemlerin hesaba katıldığında. Orhangazi'nin 2026 kalem dökümüne ulaşamadığımız için kalem kalem karşılaştırma yapmıyoruz.

Bir not daha: Gemlik çizelgesinin başlığı "sofralık zeytin" derken sonuç cümlesi rakamı "yağlık zeytin" için veriyor; diğer masraflar arasında tuzlama da var. Bölgede Gemlik çeşidi hem sofraya hem yağa gidiyor. Oda, rakamın hangi ürün için geçerli olduğunu ayrıca açıklamadı.

Fiyatlar nerede?

Marmarabirlik'in geçen sezon yağlık zeytine ödediği 53 lira, Gemlik'in bu yılki maliyetinin yüzde 9,7 altında. Birlik bu sezon yaklaşık 60 bin ton almayı planlıyor; fiyatı ise henüz yok.

Sitenin izlediği borsalarda yağlık zeytinin tescil gördüğü tek yer Edremit. Orada 27 Ekim'de ortalama fiyat 21,12 lira oldu (Edremit borsası). Edremit körfezinde ağırlıklı çeşit Ayvalık ve bölge başka; bu rakam Gemlik maliyetiyle doğrudan kıyaslanamaz. Yine de yağlık zeytinin bugün piyasada hangi aralıkta el değiştirdiğini gösteriyor. Manisa'nın Akhisar ilçesinde de yağlık zeytine 10 lira teklif edildiği bildirilmişti.

Ziraat odalarının maliyet hesapları bağlayıcı değil; kimseye fiyat dayatmıyor. Ama sofralıkta devlet taban fiyatı olmadığı için, Marmarabirlik'in açıklayacağı fiyat ile bu maliyet arasındaki mesafe bölgedeki pazarlığın çerçevesini çizecek. Ege'de 152 işletmenin masraf dökümüne dayanan daha eski bir hesap için bir kilo zeytin kaça mal oluyor yazımıza bakabilirsiniz.