Marmarabirlik 60 bin ton zeytin almayı planlıyor: bölgede beklenen 400 bin tonun yüzde 15'i

Marmarabirlik bu sezon üreticiden yaklaşık 60 bin ton zeytin almayı planlıyor. Birliğin Yönetim Kurulu Başkanı Ali Yıldız'ın 17 Ekim 2026'daki açıklamasına göre bu, Marmarabirlik'in şimdiye kadarki en yüksek alım rakamlarından biri olacak. Aynı açıklamada birliğin çalışma bölgesinde yaklaşık 400 bin ton zeytin beklendiği söylendi.

İki rakamı yan yana koyunca tablo netleşiyor: birlik, bölgede beklenen ürünün yüzde 15 kadarını alabilecek. Kalan yüzde 85'in fiyatını tüccar, komisyoncu ve fabrika belirleyecek. Ama sofralık zeytinde devlet taban fiyatı olmadığı için, Marmarabirlik'in açıklayacağı alım fiyatı bütün bölge için referans işlevi görüyor.

Marmarabirlik; Gemlik, Mudanya, Erdek, Orhangazi, İznik, Edincik, Mürefte ve Marmara Adası'ndaki sekiz kooperatifin birliği. Ortaklarından zeytin alıyor, işliyor ve kendi markasıyla satıyor. Bölge, çoğu Gemlik çeşidinden oluşan siyah sofralık zeytinin merkezi. Piyasanın almadığı küçük daneyi de aldığı için birliğin fiyatı en çok küçük kalibreli ürün sahibini ilgilendiriyor.

Plan ne kadar büyük

Birliğin son üç sezondaki rakamları, 60 bin tonun nereye oturduğunu gösteriyor:

2023/24 alımı ve 2024/25 beyan ile planı, birliğin Ekim 2024'teki fiyat açıklamasından; 2024/25 alımı, birlik başkanının 16 Ocak 2025'teki kampanya değerlendirmesinden; 2025/26 beyanı, o sezonun fiyat duyurusundan. *Birlik bu rakamı "67 bin rekolte beyanı" olarak verdi, birim belirtmedi.

Bu tabloda dikkat çeken nokta şu: 60 bin ton yeni bir tavan değil. Birlik, bir önceki rekor sezonda, 2024/25'te de aynı hedefi koymuş ve kampanyayı 57,5 bin tonla kapatmıştı. O sezonun ürün bedeli 3 milyar 185 milyon lira olmuştu. Alımın büyük kısmı birkaç kooperatifte toplanmıştı: İznik 14.900, Mudanya 13.550, Edincik 8.010, Erdek 6.950 ton.

Yani birlik, bu sezonki rekor beklentiye alım kapasitesini büyüterek değil, iki yıl önceki rekor sezonun hacmini tekrarlayarak giriyor. Bölge rekoltesi büyüdükçe birliğin payı küçülür; 60 bin ton, 400 bin tonun yanında belirleyici bir hacim değil, fiyat sinyali veren bir hacim.

Rekolte beyanı 23 Ekim'de kapanıyor

Alımın kimden yapılacağı, kooperatiflerde 21 Eylül'de başlayan rekolte beyanı ile belirleniyor. Süre 23 Ekim'de doluyor; beyan vermeyen ortağın ürünü alınmıyor. 2024/25'te beyan edilen 99,3 bin tonun yüzde 58'i kadar alım yapılmıştı. Bu yıl beyan toplamı henüz açıklanmadı; 60 bin tonluk planın beyanın ne kadarını karşılayacağı, süre dolduğunda belli olacak.

Birlik geçmiş sezonlarda ortaktan alınacak azami miktarı, kooperatifin yıllar içinde aldığı ürüne ve ortağın ortalama teslimatına göre belirlemişti. Beyan ile alım arasındaki farkın kaynağı bu kural.

Fiyat henüz yok

Bu sezonun alım fiyatı açıklanmadı. 2024'te fiyatlar 26 Ekim'de duyurulmuş, rekor ürün karşısında bir önceki yılın fiyatları avans fiyat olarak belirlenmişti; ödeme ise yüzde 50 peşin, kalanı alımlar bitince yapılmıştı. 2025/26 için açıklanan nihai fiyatlar kilogram başına sofralıkta 18 danede 160, 41 danede 55, yağlıkta 53 liraydı.

Fiyatın gecikmesi, sahada gerilimi büyütüyor. Manisa'nın Akhisar ilçesinde üreticiler hasadı bir hafta durdurmuş, sezona 80 liradan açılan dane alımının 50 liraya, yağlığın 10 liraya indiği bildirilmişti. Marmarabirlik'in rakamı, bölge dışındaki pazarlıkların da referansı olacak.

Ülke rekoltesi ve tüketim çağrısı

Yıldız, Türkiye genelinde zeytin rekoltesinin 3,8 milyon tona ulaşmasının beklendiğini ve bunun Cumhuriyet tarihinin en yüksek rekoltesi olacağını söyledi. Bu rakam, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 2026 birinci tahminindeki 3 milyon 814 bin 500 tonla örtüşüyor; 2025'te üretim 2 milyon 450 bin tondu.

Birlik başkanı arzın krize dönüşmemesi için üretici, kooperatif ve birlikler arasında işbirliği çağrısı yaptı ve iç tüketimin artması gerektiğini vurguladı: ona göre Türkiye'de kişi başı zeytinyağı tüketimi 2 kilogram dolayında, üretimle dengeye gelmesi için 4-6 kilograma çıkması gerekiyor. Sitemizdeki tüketim karşılaştırmasında bu oran 1,8 kilogram; İspanya'da 11,4, Yunanistan'da 10,3 kilogram.

Yıldız ayrıca taklit ve tağşişin sektörün başlıca sorunları arasında olduğunu belirterek denetim ve cezaların sıkılaştırılmasını istedi. Bakanlığın listesine 12 Ekim'de beş zeytinyağı kaydı daha eklenmişti.

Neye bakmalı

Önümüzdeki iki tarih belirleyici: beyan süresinin dolacağı 23 Ekim ve ardından gelecek fiyat açıklaması. Beyan toplamı iki yıl önceki gibi 60 bin tonun çok üzerinde çıkarsa, ortağın teslim etmeyi beklediği ürün ile birliğin alacağı ürün arasındaki fark sezonun asıl konusu olur; birliğe veremeyen üretici, herkesle aynı anda serbest piyasaya satmak zorunda kalır.

Okurken dikkat

⚠ 60 bin ton bir plan; kesin alım miktarı kampanya sonunda belli olur. 2024/25'te plan 60, gerçekleşen 57,5 bin tondu.

⚠ 400 bin tonluk bölge beklentisi ve kişi başı tüketim rakamı birlik başkanının değerlendirmesi; resmî bölge tahmini değil.

⚠ Yüzde 15 ve yüzde 58 oranları bizim hesabımız: plan ve gerçekleşen alımın, aynı açıklamalarda verilen bölge beklentisi ve beyan toplamına bölünmesiyle bulundu.