Frantoio zeytini: İtalya'nın yağlık çeşidi
Toskana zeytinyağının simgesi. Dengeli, aromatik, orta acılıkta yağ; dünyada en çok taşınan İtalyan çeşidi.
İtalyan zeytinyağı denince akla gelen tat büyük ölçüde tek bir çeşitten gelir: Frantoio. Adı bile mesleği söylüyor — İtalyancada frantoio "zeytinyağı değirmeni" demektir.
Toskana'nın çeşidi
Frantoio, Toskana'nın simge çeşididir ama orada kalmamıştır: Avustralya, Şili, Arjantin, Kaliforniya ve Yeni Zelanda'daki yeni zeytinliklerin çoğunda Frantoio vardır. Dünyada en çok taşınan İtalyan çeşidi odur.
Yayılmasının sebebi, yağının dengeli olmasıdır: ne Picual kadar keskin, ne Arbequina kadar yumuşak. Orta düzeyde acılık ve yakıcılık, belirgin ama bunaltmayan meyvemsilik.
Tat profili
Yeşil badem, enginar, taze ot ve hafif bir bademsi tatlılık tarif edilir. Bitişte temiz bir acılık bırakır.
Bu profil, Frantoio'yu hem tek çeşit (monokültivar) yağ olarak hem de harmanlarda omurga olarak kullanışlı kılıyor.
Leccino ile ortaklık
Toskana'da Frantoio nadiren tek başına dikilir; klasik eşi Leccino'dur. Frantoio yapıyı ve aromayı, Leccino yumuşaklığı ve soğuk dayanımını getirir.
Bu, Türkiye'deki çeşit karışıklığı mantığıyla aynıdır: tek çeşide bağlanmak hem tozlanma hem risk açısından zayıflık yaratır. Domat'ta tozlayıcı seçiminin meyveyi üçte bir küçültmesi, aynı meselenin başka bir yüzü.
Türkiye ile karşılaştırma
Dengeli profil ve çift kullanım bakımından Frantoio'nun Türkiye'deki en yakın karşılığı Memecik'tir: hem yağlık hem sofralık, orta yoğunlukta yağ, ülkenin en yaygın çeşidi. İkisi de kendi ülkelerinin "varsayılan" zeytinyağı tadını tanımlar.
Rakamlarla Frantoio
| Kullanım | Yağlık |
| Yağ oranı | ~%18 |
| Oleik asit | ~%75 |
| Toplam fenol | Yüksek |
| Verim | Yüksek ve düzenli |
| Kendine verimlilik | ~%28 (yüksek) |
| Üretime geçiş | Orta |
| Olgunlaşma | Orta-geç |
| Soğuk | Orta düzeyde duyarlı |
| Verticillium | Kısmen dayanıklı |
| Çok duyarlı | Halkalı leke, dal kanseri, zeytin sineği |
| Çelikle çoğaltma | %70 tutma |
Kaynak: Uluslararası Zeytin Konseyi (IOC), Dünya Zeytin Çeşitleri Kataloğu. Yayıldığı bölgeler: Toskana, Umbria, Liguria ve Puglia.
Frantoio'nun dünyaya taşınmasını açıklayan iki satır var burada. Birincisi çelikle %70 tutma oranı: fidan üretimi kolay olan çeşit yayılır, zor olan yerinde kalır. İkincisi Verticillium'a kısmen dayanıklı olması — bu, Picual'ın en zayıf noktasıdır ve yeni zeytinlik kuran ülkeler için ciddi bir tercih sebebidir.
Buna karşılık zeytin sineğine ve halkalı lekeye çok duyarlıdır; nemli ve ılıman yerlerde ilaçlama yükü artar.
Kendine verimliliği yüksek olsa da (~%28) İtalya'da yine de Leccino ile birlikte dikilir — sebep yalnız tozlanma değil, harmandaki tat dengesidir.
İlgili sayfalar
Ölçülen çeşitler arasında nerede
et/çekirdek oranı 5,15'ten türetildi — kaynak: IOC Dünya Zeytin Çeşitleri Kataloğu — Avustralya denemesi 19
çeşit sayfası
IOC Dünya Zeytin Çeşitleri Kataloğu — Avustralya denemesi 1998-2004 (Tablo 4)
IOC Dünya Zeytin Çeşitleri Kataloğu — Avustralya denemesi 1998-2004 (Tablo 4)
Değerler her çeşidin kendi sayfasında yayımlanan ölçümlerdir. Karşılaştırma yalnız rakamı olan çeşitleri kapsar; yani bilinenlerin karşılaştırmasıdır, Türkiye'deki bütün çeşitlerin değil. Tam sıralamayı ve nasıl kurulduğunu gör →
Ziyaretçi başına tek oy; istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz. Puanlar gerçek okur oylarıdır — başlangıç puanı ya da varsayılan not verilmez.
İlgili içerikler
Yazı
Yağ oranı en yüksek zeytin çeşitleri hangileri?
Kalem bezi ve Kilis yağlığı yüzde 31 ile başı çekiyor, Gemlik yüzde 29-30 ile hemen arkada. 40 çeşidin ölçülmüş yağ oranı ve bu sayının neyi anlatıp neyi anlatmadığı.
Yazı
İyi zeytin nasıl anlaşılır? Alırken nelere dikkat etmeli?
Renk alacalı mı, salamura berrak mı, kalibre yazıyor mu? Zeytin alırken bakılacak somut ölçütler, Gemlik yağlık mı sofralık mı sorusu ve evde saklama.
Yazı
Arbequina zeytini: İspanya'nın yağlık çeşidi
Süper sık dikimin ana çeşidi. Küçük taç, küçük meyve, erken verim — modern zeytinciliği değiştiren çeşit.
Yazı
Zeytin odunu: neden kaşık yapılır da kiriş yapılmaz?
Hava kurusu yoğunluk 0,86 g/cm³ ile cevizden ağır, ama elastikiyet modülü 4.444 N/mm² ile cevizin yarısından az. Ezilmeye dayanır, bükülmeye dayanmaz.