Tunus 368 bin ton zeytinyağı ihraç etti — ama ton başına geliri düştü
Tunus'un resmî tarım gözlemevi ONAGRI, 2025/26 sezonunun ilk dokuz ayında ihracatın hacimce %55,3, gelir olarak %44,4 arttığını açıkladı. İki oran arasındaki fark, ton başına gelirin yaklaşık %7 düştüğü anlamına geliyor.
Tunus'un Ulusal Tarım Gözlemevi ONAGRI, 2025/26 sezonunun ilk dokuz ayına ait zeytinyağı ihracat rakamlarını yayımladı. Türkiye'nin dökme zeytinyağı ihracatındaki en doğrudan rakiplerinden biri olduğu için bu rakamlar bizi de ilgilendiriyor.
Rakamlar
| Gösterge | 2025/26 ilk 9 ay | Değişim |
|---|---|---|
| İhraç edilen miktar | 368.000 ton | +%55,3 |
| İhracat geliri | 4,6053 milyar dinar | +%44,4 |
| Dökme payı (miktar) | %86 | — |
| Dökme payı (gelir) | %81,4 | — |
| Ambalajlı payı (miktar) | %14 | — |
| Ambalajlı payı (gelir) | %18,6 | — |
| Organik zeytinyağı | 51.200 ton | ~673,4 milyon dinar |
ONAGRI ayrıca ortalama ihracat fiyatının Temmuz 2026'da bir önceki yılın aynı ayına göre %1,4 arttığını bildiriyor.
Haberlerin atladığı şey: ton başına gelir düştü
Rakamlar tek tek okununca iyi görünüyor: hem miktar hem gelir artmış. Ama iki artış aynı hızda değil.
Hacim %55,3, gelir %44,4 arttıysa, ton başına düşen gelir:
t; 1,444 ÷ 1,553 = 0,930 → yaklaşık %7 düşüş
Yani Tunus geçen yıla göre çok daha fazla yağ sattı ama her tonundan daha az kazandı. Bu, rekolte patlamasının fiyat üzerindeki bilinen etkisidir: arz artınca birim fiyat geriler. Endülüs'teki kuraklığın Türkiye fiyatını nasıl belirlediğini anlattığımız yazıdaki mekanizmanın tersi çalışıyor.
Asıl mesele: dökme mi, ambalajlı mı?
Tablodaki en öğretici satır çifti şu:
- Dökme: miktarın %86'sı, gelirin %81,4'ü
- Ambalajlı: miktarın %14'ü, gelirin %18,6'sı
Ambalajlı ürün, hacimdeki payının yaklaşık 1,3 katı gelir getiriyor. Aradaki fark, katma değerin nerede kaldığını gösteriyor: dökme satılan yağ, alıcı ülkede şişelenip çoğu zaman o ülkenin markasıyla yeniden ihraç ediliyor.
Bu tam olarak Türkiye'nin de sorunudur. Zeytinyağı ihracatında kârlılık sorunu yazımızda aynı yapıyı ele almıştık: çok satıp az kazanmak, üretim kapasitesinin değil pazarlama zincirinin meselesidir. Ağaçtan rafa değer zinciri yazımızda da katma değerin hangi halkada oluştuğunu adım adım göstermiştik.
Tunus örneği bunu rakamla kanıtlıyor: ülke tarihinin en büyük rekoltesini yaşıyor, ihracatı yarıdan fazla artıyor, ama gelir aynı oranda artmıyor çünkü sattığının %86'sı dökme.
Türkiye için ne anlama geliyor
Üç ayrı etki var:
1. Fiyat baskısı. Akdeniz'de arzın artması dünya fiyatını aşağı çeker. Tunus'un 368 bin tonu, Türkiye'nin ihracat fiyatını da etkileyen bir büyüklüktür.
2. Pazar rekabeti. Dökme pazarında rakip aynı alıcılara satıyor. Alıcı, İspanya ve İtalya'daki şişeleyicilerdir; onlar için kaynak ülke ikincildir, fiyat birincildir.
3. Ders. Tunus'un ambalajlı satıştaki %14'lük payı bile gelirde %18,6'ya çıkıyorsa, o payı büyütmenin getirisi hesaplanabilir bir şeydir. Türkiye'nin ihracat yapısında da sofralık zeytinin ağırlığı ve ambalajlı satışın payı aynı soruyu doğuruyor.
Ziyaretçi başına tek oy; istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz. Puanlar gerçek okur oylarıdır — başlangıç puanı ya da varsayılan not verilmez.
İlgili içerikler
Yazı
AB bütçe pazarlığında tarım: tahsis korundu, zeytinyağı üreticisi dört ülke itirazı sürdürüyor
Konseyin dönem başkanı İrlanda, 2028-2034 bütçesi için 10 Ekim'de revize uzlaşı metnini dolaştırdı: 1,62 trilyon euro, Komisyon teklifine göre 141 milyar euro (%8) tasarruf, tarım ve uyum tahsisleri korundu. İtiraz bitmedi, çünkü Komisyon teklifinde ortak tarım politikasının gelir desteği 865 milyar euroluk tek fonun içinde 295,7 milyar euroya kilitlenmiş durumda; 2021-2027'de bu politikaya 387,8 milyar euro ayrılmıştı. Birliğin dört büyük zeytinyağı üreticisi, kesintiye karşı çıkan 17 ülkenin içinde.
Yazı
Marmarabirlik 60 bin ton zeytin almayı planlıyor: bölgede beklenen 400 bin tonun yüzde 15'i
Marmarabirlik Yönetim Kurulu Başkanı Ali Yıldız'ın 17 Ekim açıklamasına göre birlik bu sezon üreticiden yaklaşık 60 bin ton zeytin almayı planlıyor; çalışma bölgesinde 400 bin ton bekleniyor. Aynı hedef 2024/25'te de konmuş, kampanya 57,5 bin tonla kapanmıştı. Rekolte beyanı 23 Ekim'de kapanıyor, alım fiyatı henüz açıklanmadı.
Yazı
Marmarabirlik'te rekolte beyanı 21 Eylül'de açılıyor: beyan vermeyen ortağın zeytini alınmıyor
Marmarabirlik'e bağlı kooperatiflerde 2026-2027 iş yılı rekolte beyannamesi alımları 21 Eylül'de başlıyor, 23 Ekim'de kapanıyor. Beyanname vermeyen ortaktan ürün alınmıyor; beyan yağlık dahil teslim edilecek tüm ürünü kapsıyor ve bir taahhüt sayılıyor. Orhangazi'de yaklaşık 300 ortak, ana sözleşmedeki yüzde 50 teslim kuralı nedeniyle bu sezon kritik eşikte.
Yazı
Mut'ta hasat başladı: 300 bin ton bekleniyor, bahçede fiyat 10 liradan açıldı
Mut İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, 269 bin dekar alanda 300 bin ton ürün beklendiğini bildirdi; bahçede fiyat elek gözüne göre 10 ile 60 lira arasında. Rekolte yüksek ama üretici fiyattan memnun değil. Rakamı sitedeki Mersin verisiyle karşılaştırdığımızda kapanmayan bir ölçüm farkı çıkıyor — olduğu gibi yazıyoruz.