Tunus 368 bin ton zeytinyağı ihraç etti — ama ton başına geliri düştü
Tunus'un resmî tarım gözlemevi ONAGRI, 2025/26 sezonunun ilk dokuz ayında ihracatın hacimce %55,3, gelir olarak %44,4 arttığını açıkladı. İki oran arasındaki fark, ton başına gelirin yaklaşık %7 düştüğü anlamına geliyor.
Tunus'un Ulusal Tarım Gözlemevi ONAGRI, 2025/26 sezonunun ilk dokuz ayına ait zeytinyağı ihracat rakamlarını yayımladı. Türkiye'nin dökme zeytinyağı ihracatındaki en doğrudan rakiplerinden biri olduğu için bu rakamlar bizi de ilgilendiriyor.
Rakamlar
| Gösterge | 2025/26 ilk 9 ay | Değişim |
|---|---|---|
| İhraç edilen miktar | 368.000 ton | +%55,3 |
| İhracat geliri | 4,6053 milyar dinar | +%44,4 |
| Dökme payı (miktar) | %86 | — |
| Dökme payı (gelir) | %81,4 | — |
| Ambalajlı payı (miktar) | %14 | — |
| Ambalajlı payı (gelir) | %18,6 | — |
| Organik zeytinyağı | 51.200 ton | ~673,4 milyon dinar |
ONAGRI ayrıca ortalama ihracat fiyatının Temmuz 2026'da bir önceki yılın aynı ayına göre %1,4 arttığını bildiriyor.
Haberlerin atladığı şey: ton başına gelir düştü
Rakamlar tek tek okununca iyi görünüyor: hem miktar hem gelir artmış. Ama iki artış aynı hızda değil.
Hacim %55,3, gelir %44,4 arttıysa, ton başına düşen gelir:
t; 1,444 ÷ 1,553 = 0,930 → yaklaşık %7 düşüş
Yani Tunus geçen yıla göre çok daha fazla yağ sattı ama her tonundan daha az kazandı. Bu, rekolte patlamasının fiyat üzerindeki bilinen etkisidir: arz artınca birim fiyat geriler. Endülüs'teki kuraklığın Türkiye fiyatını nasıl belirlediğini anlattığımız yazıdaki mekanizmanın tersi çalışıyor.
Asıl mesele: dökme mi, ambalajlı mı?
Tablodaki en öğretici satır çifti şu:
- Dökme: miktarın %86'sı, gelirin %81,4'ü
- Ambalajlı: miktarın %14'ü, gelirin %18,6'sı
Ambalajlı ürün, hacimdeki payının yaklaşık 1,3 katı gelir getiriyor. Aradaki fark, katma değerin nerede kaldığını gösteriyor: dökme satılan yağ, alıcı ülkede şişelenip çoğu zaman o ülkenin markasıyla yeniden ihraç ediliyor.
Bu tam olarak Türkiye'nin de sorunudur. Zeytinyağı ihracatında kârlılık sorunu yazımızda aynı yapıyı ele almıştık: çok satıp az kazanmak, üretim kapasitesinin değil pazarlama zincirinin meselesidir. Ağaçtan rafa değer zinciri yazımızda da katma değerin hangi halkada oluştuğunu adım adım göstermiştik.
Tunus örneği bunu rakamla kanıtlıyor: ülke tarihinin en büyük rekoltesini yaşıyor, ihracatı yarıdan fazla artıyor, ama gelir aynı oranda artmıyor çünkü sattığının %86'sı dökme.
Türkiye için ne anlama geliyor
Üç ayrı etki var:
1. Fiyat baskısı. Akdeniz'de arzın artması dünya fiyatını aşağı çeker. Tunus'un 368 bin tonu, Türkiye'nin ihracat fiyatını da etkileyen bir büyüklüktür.
2. Pazar rekabeti. Dökme pazarında rakip aynı alıcılara satıyor. Alıcı, İspanya ve İtalya'daki şişeleyicilerdir; onlar için kaynak ülke ikincildir, fiyat birincildir.
3. Ders. Tunus'un ambalajlı satıştaki %14'lük payı bile gelirde %18,6'ya çıkıyorsa, o payı büyütmenin getirisi hesaplanabilir bir şeydir. Türkiye'nin ihracat yapısında da sofralık zeytinin ağırlığı ve ambalajlı satışın payı aynı soruyu doğuruyor.
Kaynaklar
- Rakamların tamamı: ONAGRI (Tunus Ulusal Tarım Gözlemevi), 21 Ağustos 2026 tarihli veri (tunisienumerique)
- Ton başına gelir hesabı zeytin.net'e aittir; ONAGRI böyle bir oran yayımlamamıştır.
- Değer zinciri, ihracat yapısı ve fiyat mekanizması: zeytin.net
Ziyaretçi başına tek oy; istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz. Puanlar gerçek okur oylarıdır — başlangıç puanı ya da varsayılan not verilmez.
İlgili içerikler
Yazı
Aydın'da sofralık zeytin için tadım paneli eğitimi
Aydın Ticaret Borsası, zeytinyağındaki duyusal analiz deneyimini sofralık zeytine taşıyor. İtalya merkezli bir örgütten üç uzmanın katıldığı üç günlük eğitimde 20 panelist yetiştirildi.
Yazı
ABD'nin %12,5 vergisi: rakip muaf, Türk ihracatçı değil
Köklü Zeytincilik Başkanı Mustafa Kürlek, ABD'nin Türk zeytin ürünlerine uyguladığı %12,5 ek verginin Tunus gibi rakiplerde uygulanmadığını belirterek DFİF ve Eximbank önlemleri istedi.
Yazı
Söke'de bir işçi günü, 10 kilo zeytinyağı ediyor
Söke Ağaçlı'da bin tonun üzerinde yemeklik zeytin bekleniyor. Muhtar Serkan Tarakçı'nın verdiği iki rakam sezonun asıl meselesini özetliyor: yağın toptan alımı 160 lira, işçi yevmiyesi 1.600 lira.
Yazı
Hasat öncesi iki baskı: maliyet ve devreden 100 bin ton
Edremit Ziraat Odası kilogram başına 50 lira destek istiyor; işçilik 1.500 lirayı aştı. İhracatçılar birliği ise önceki sezonlardan 100-120 bin ton stok devrettiğini açıkladı.