Bursa'da 290 bin ton zeytin bekleniyor: yağlığa giden pay serinin en yükseği

Bursa'da bu sezon yaklaşık 290 bin ton zeytin hasadı bekleniyor. Gemlik Ziraat Odası Başkanı Ercan Barutçuoğlu'nun 19 Ekim'de paylaştığı tahmine göre bu miktarın 165 bin tonu sofralık, 125 bin tonu yağlık olarak değerlendirilecek; yağlık zeytinden yaklaşık 30 bin ton zeytinyağı elde edilmesi öngörülüyor. Rakamlar Tarım ve Orman Bakanlığı, ziraat odaları, kooperatifler ve akademisyenlerden oluşan komisyonun çalışmasına dayanıyor.

Toplam miktar kadar dikkat çeken, ürünün nereye gideceği. Türkiye'nin sofralık zeytin merkezi olarak bilinen ilde bu yıl her 10 zeytinden 4'ünden fazlası yağa gidecek.

Rakamlar

2026-27: il komisyonunun tahmini (Gemlik Ziraat Odası açıklaması, 19 Ekim 2026). 2025-26 ve 2024-25: Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi (UZZK) il serileri. Yağlığa giden pay bizim hesabımız.

Serinin en büyük rekoltesi

Bursa'da zeytincilik sayfamızda tuttuğumuz seri, UZZK'nın il bazlı rekolte tahminlerinden oluşuyor ve 2014-15 sezonuna kadar gidiyor. Bu 12 sezonluk seride Bursa'nın en yüksek rakamı 2024-25'teki 280.720 tondu. 290 bin ton bu rekoru yaklaşık yüzde 3 aşıyor; geçen sezonun 140.847 tonuna göre ise rekolte iki katına çıkıyor.

Sıçramanın arkasında zeytinin bilinen döngüsü var: alternans. Ağaç bir yıl yüklenir, ertesi yıl dinlenir. Bursa'nın serisi bunu açıkça gösteriyor: 2022-23'te 251 bin ton, 2023-24'te 120 bin ton, 2024-25'te 281 bin ton, 2025-26'da 141 bin ton. 2026-27 yeniden "var yılı".

Yağlık payı ilk kez yüzde 40'ı geçiyor

Bursa'da zeytinin büyük kısmı sofraya gider. Seride sofralık payı çoğu sezon yüzde 70 ile 80 arasında; 2014-15'te yüzde 96'ydı. Bu sezonun tahmininde sofralık payı yüzde 57'ye iniyor, yağlık payı yüzde 43'e çıkıyor. Bu, serinin en yüksek yağlık payı; önceki en yüksek değer yine bir var yılı olan 2024-25'teki yüzde 39'du.

Sofralık miktar aslında neredeyse aynı kalıyor: 165 bin ton, 2024-25'teki 170 bin tondan biraz az. Artışın tamamı yağlık tarafta. 125 bin ton yağlık zeytin, 2024-25'e göre yüzde 13, geçen sezona göre 3,7 kat fazla.

En olası açıklama dane iriliği. Var yılında ağaç aynı suyu ve besini çok daha fazla meyveye paylaştırır, dane küçük kalır. Sofralıkta fiyatı belirleyen kalibre tutmayınca zeytin yağlığa ayrılır. Eylülde Orhangazi İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü de aynı eğilimi bildirmişti: ilçede yağlığa giden payın yüzde 10'dan yüzde 40'a çıkması bekleniyordu (Orhangazi haberi). Gemlik zeytininin adını veren ilçede de tablo benzer: beklenen 65-70 bin tonun yaklaşık 35 bin tonu sofralık, yani ürünün yarıya yakını yağlığa gidecek.

Randıman: 4,2 kilo zeytinden 1 kilo yağ

125 bin ton yağlık zeytinden 30 bin ton yağ, kabaca 4,2 kilogram zeytinden 1 kilogram yağ, yani yüzde 24 randıman demek. Bu oran Bursa'nın son iki sezonundaki 4,1-4,4 aralığıyla uyumlu (hesabın ayrıntısı: bir kilo zeytinden kaç litre yağ çıkar). 30 bin ton, serideki 25.127 tonluk zirveyi de geçiyor; Bursa yağda da rekor bir sezona hazırlanıyor.

Erken hasat: zeytinin kilosu 45-60 lira

Bursa'da ana hasat henüz başlamadı; şu an toplanan zeytin daha çok evde kırma yapılmak üzere toplanan sofralık. Barutçuoğlu'na göre yeşil zeytinden erken hasat yağı üreten bazı fabrikalar zeytinin kilosu için 45-50 lira alım fiyatı açıkladı, bazı yerlerde fiyat 60 liraya çıkıyor.

Bu fiyat yağın maliyetini doğrudan belirliyor. Erken hasatta randıman genellikle yüzde 12-16 bandında kalıyor (erken hasat pahalı mı). Bu bantta 1 kilogram yağ için 6,25-8,3 kilogram zeytin gerekiyor; zeytinin kilosu 45-60 lira olduğunda yalnız hammadde, kilogram yağ başına 280-500 lira tutuyor. Karşılaştırma için: Edremit Ticaret Borsası'nda 12-19 Ekim arasında sızma zeytinyağı kilogramı 274-330 liradan tescil edildi. Yani bu fiyatlarla alınan zeytinden çıkan yağ, ancak erken hasat olarak daha yüksek fiyata satılabildiğinde kâr bırakıyor. Aynı borsada 12 Ekim'de 525 ton yağlık zeytin kilogramı ortalama 31,31 liradan tescil edilmişti.

İlçeler

Bursa'da üretimin ağırlığı Orhangazi, Gemlik, Mudanya ve İznik'te. Barutçuoğlu, Osmangazi'de tarım alanlarının daralmasıyla zeytin üretiminin gerilediğini, Karacabey'de ise son yıllarda arttığını söylüyor.

Sofralık tarafta sezonun asıl sayısı henüz ortada değil. Marmara'da sofralık zeytin için düzenli bir borsa fiyatı oluşmadığından üreticinin eline geçecek parayı fiilen Marmarabirlik'in açıklayacağı alım fiyatları belirleyecek; geçen sezonun fiyatları ve kalibre baremi için Marmarabirlik alım fiyatları sayfamıza bakabilirsiniz.

Okurken dikkat

⚠ 290 bin ton bir tahmin; gerçekleşen miktar hasat ilerledikçe netleşir. Marmarabirlik'in ortaklarından topladığı rekolte beyanları 23 Ekim'de kapanıyor (beyan haberi).

⚠ Önceki sezon rakamları UZZK'nın il serilerinden, 2026-27 rakamı il komisyonunun tahmini; iki kaynağın yöntemi birebir aynı olmayabilir.

⚠ Yağlık payı, randıman ve maliyet aralıkları bizim hesabımız. 45-60 lira erken hasat için açıklanan alım fiyatı, ana hasat fiyatı değil.