İzmir'de zeytincilik
Ege bölgesi · 2025-26 sezonunda 376.021 ton dane zeytin, 60.988 ton zeytinyağı.
İzmir, 2025-26 sezonunda 18.523 bin meyve veren ağaçtan 376.021 ton dane zeytin aldı; bu, ağaç başına ortalama 20.3 kilo demek. Ürünün 48.766 tonu sofralığa, 327.255 tonu yağlığa ayrıldı ve yağlıktan 60.988 ton zeytinyağı elde edildi.
Ölçek ve karakter
- Ege bölgesinin 6 ilinden 2. sırasında — bölge üretiminin %28.4'i, Türkiye üretiminin %15.3'i
- ağaç başına 20.3 kg — bölge ortalaması 12.6 kg'ın 7.7 kg üstünde
- üretimin %13'i sofralığa ayrılıyor (bölge ortalaması %28) — yağlık ağırlıklı
Zeytin İzmir'in neresinde
İzmir'de zeytinlikler ilin kuzeyinden güneyine dağılır. Kaynakta zeytin yetiştirme alanı olarak Bergama, Dikili, Menemen, Kemalpaşa, Torbalı, Ödemiş ve Selçuk öne çıkar. Kuzeyde Bergama-Dikili hattı Kuzey Ege'nin yağlık kuşağının devamıdır; güneyde Selçuk ve Torbalı, Küçük Menderes havzasının zeytin alanlarına bağlanır.
İl, Kuzey Ege Zeytinyağları mahreç işaretinin de kapsamındadır — tescil Tariş tarafından alınmış ve İzmir ile Kuzey Ege'yi birlikte tanımlar.
Rakamlar ne anlatıyor
İzmir on bir yılda ağaç sayısını %11,9 artırdı (16,2 → 18,2 milyon meyve veren ağaç). Ama asıl değişim ağaç sayısında değil verimde: 2014-15'te ağaç başına 12 kg alınırken 2024-25'te 26,7 kg alındı. Aynı ağaç sayısıyla iki kattan fazla ürün demek bu.
İzmir belirgin biçimde yağlık bir il: 2024-25'te üretilen dane zeytinin yalnızca %9'u sofralığa ayrıldı, kalanı yağa gitti. Randıman 6,2 — yani 1 kilo zeytinyağı için ortalama 6,2 kilo dane zeytin harcanıyor. Bu oran çeşide ve olgunluğa göre değişir.
Serinin en çarpıcı yanı dalgalanma: en kötü sezon 53.441 ton, en iyisi 485.275 ton. Dokuz kattan fazla fark, zeytinin doğasındaki alternans döngüsünün il ölçeğinde ne kadar sert olabildiğini gösteriyor.
12 sezon
En iyi ve en kötü sezon arasındaki fark 9.1 kat — 53.441 tondan 485.275 tona. Bu, zeytinin bir yıl var bir yıl yok döngüsü: alternans.
| Sezon | Meyve veren | kg/ağaç | Dane (ton) | Sofralık (ton) | Yağlık (ton) | Zeytinyağı (ton) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2014-2015 | 16.237.177 | 12.0 | 194.527 | 24.394 | 170.133 | 35.172 |
| 2015-2016 | 16.104.715 | 3.3 | 53.441 | 6.406 | 47.035 | 11.030 |
| 2016-2017 | 16.124.102 | 8.0 | 179.014 | 17.664 | 161.350 | 23.719 |
| 2017-2018 | 16.661.123 | 11.0 | 183.028 | 23.169 | 178.026 | 34.770 |
| 2018-2019 | 16.248.942 | 6.3 | 102.756 | 20.340 | 82.415 | 15.389 |
| 2019-2020 | 16.743.314 | 7.0 | 117.682 | 14.654 | 103.028 | 20.606 |
| 2020-2021 | 17.364.343 | 5.5 | 94.875 | 15.827 | 79.048 | 15.778 |
| 2021-2022 | 16.823.256 | 10.0 | 168.931 | 18.366 | 150.564 | 30.113 |
| 2022-2023 | 17.654.433 | 19.1 | 337.298 | 49.697 | 287.601 | 55.393 |
| 2023-2024 | 18.260.465 | 11.2 | 204.828 | 27.614 | 177.214 | 31.645 |
| 2024-2025 | 18.177.185 | 26.7 | 485.275 | 45.179 | 440.096 | 70.767 |
| 2025-2026 | 18.522.519 | 20.3 | 376.021 | 48.766 | 327.255 | 60.988 |
Coğrafi işaretler
Tescil, çeşide değil belirli bir yörede üretilen ürüne aittir.
- Güney Ege Zeytinyağları menşe adı · tescil no 79
- Kuzey Ege Zeytinyağları mahreç işareti · tescil no 392
- Ödemiş Çekişte Zeytinyağı menşe adı · tescil no 579
Ege bölgesinin çeşitleri
Kaynakta çeşitler il değil bölge düzeyinde kayıtlı.
Yazılarımızda İzmir
- Zeytin çeşitleri: Türkiye'nin dağılımı ve ölçülmüş değerler
- Zeytin: Ağacı, Tarihi, Üretimi ve Geleceği
- Osmanlı'da zeytinyağı ticareti: alıcı İngiltere, fiyatı rekolte belirliyordu
- Zeytini kim koruyor? IOC'den 3573'e üç katmanlı koruma
- Bir kilo zeytin kaça mal oluyor? Ege'de 152 işletmenin masraf dökümü
- Mut'ta zeytinyağı işletmeleri: bir saha araştırması
- Zeytinliğin üstüne güneş paneli: ağaç kesmeden enerji mümkün mü?
- Güney Ege Zeytinyağları: üç il, otuz üç ilçelik menşe adı