Zeytin ve zeytinyağı ihracatı 9 ayda %28 geriledi: Almanya ABD'yi geçip ilk sıraya çıktı
TİM verisine göre zeytin ve zeytinyağı ihracatı Ocak-Eylül 2026'da yüzde 28,2 azalarak 273,7 milyon dolara indi; 26 sektör içinde en sert düşüş. ABD'ye satışlar yüzde 45 gerileyince Almanya yüzde 16,5 payla en büyük pazar oldu. Eylülde kayıp yüzde 12'ye daraldı.
Türkiye İhracatçılar Meclisi'nin (TİM) eylül sonu itibarıyla yayımladığı sektör tablosuna göre zeytin ve zeytinyağı ihracatı yılın ilk dokuz ayında 273,7 milyon dolar oldu. Geçen yılın aynı döneminde bu rakam 381,4 milyon dolardı; düşüş yüzde 28,2. TİM'in izlediği 26 sektör arasında Ocak-Eylül döneminde en sert gerileme bu sektörde yaşandı.
Tablonun ayrıntısında iki dikkat çekici nokta var: aylık kayıp eylülde belirgin biçimde daraldı ve Türk zeytin ürünlerinin en büyük alıcısı artık ABD değil, Almanya.
Rakamlar
| Dönem | 2025 | 2026 | Değişim |
|---|---|---|---|
| Ocak-Mart | 144,9 | 88,7 | −%38,8 |
| Nisan-Haziran | 121,3 | 98,9 | −%18,5 |
| Temmuz-Eylül | 115,3 | 86,1 | −%25,3 |
| Yalnız eylül | 36,0 | 31,7 | −%11,9 |
| Ocak-Eylül | 381,4 | 273,7 | −%28,2 |
Kaynak: TİM ihracat kayıt rakamları. 2025 çeyrek değerleri TİM'in 31 Aralık 2025 tarihli aylık tablosundan, 2026 değerleri 30 Eylül 2026 tablosundan; dokuz aylık toplamlar TİM'in konsolide karşılaştırmasıdır. Yüzdeler bizim hesabımız.
Bu rakamlar sofralık zeytin ile zeytinyağını birlikte kapsar. TİM sektörü "Zeytin ve Zeytinyağı" adıyla tek kalem olarak izliyor; zeytinyağının tek başına payı bu tabloda ayrılmıyor.
Kayıp yılın başında yoğunlaştı
Aylık seriye bakınca düşüş eşit dağılmamış. Ocak ve mart aylarında kayıp yüzde 40'ı aştı; mart ayında ihracat 52,7 milyon dolardan 29,3 milyon dolara indi. Nisan ise dokuz ay içinde geçen yılı geçen tek ay oldu: 36,8 milyon dolara karşı 37,4 milyon dolar.
Eylülde ise fark yüzde 12'ye kadar daraldı. Bunun bir toparlanma mı yoksa geçen yılın eylül rakamının zaten zayıf olmasının etkisi mi olduğunu tek ay söylemiyor. 2025'te de ağustos ve eylül, yılın en düşük ihracat yapılan ayları arasındaydı.
Almanya birinci sıraya çıktı
Ülke kırılımı, düşüşün büyük kısmının tek pazardan geldiğini gösteriyor.
| Ülke | 2025 | 2026 | Değişim | 2026 payı |
|---|---|---|---|---|
| Almanya | 50,4 | 45,1 | −%10,5 | %16,5 |
| ABD | 79,1 | 43,1 | −%45,4 | %15,8 |
| Irak | 37,2 | 28,3 | −%24,0 | %10,3 |
| Romanya | 20,8 | 18,4 | −%11,7 | %6,7 |
| Japonya | 17,7 | 9,8 | −%44,4 | %3,6 |
Kaynak: TİM, ülkelere göre sektörel ihracat (konsolide), 30 Eylül 2026.
Geçen yıl ilk dokuz ayda ABD'ye 79,1 milyon dolarlık zeytin ürünü satılmıştı; bu yıl 43,1 milyon dolar. Bu 36 milyon dolarlık kayıp, sektörün toplam kaybının (107,7 milyon dolar) yaklaşık üçte birine denk geliyor. Almanya'ya satışlar da azaldı ama yüzde 10,5 ile sınırlı kaldı; böylece Almanya yüzde 16,5'lik payla ilk sıraya yerleşti.
Pazarlar arasında fark büyük. Kanada'ya ihracat yüzde 66, Avustralya'ya yüzde 58, Ürdün'e yüzde 56 geriledi. Bulgaristan'a satışlar ise neredeyse yerinde saydı (yüzde 2 düşüş). İlk beşteki iki Avrupa pazarında, Almanya ve Romanya'da, kaybın yüzde 12'nin altında kalması dikkat çekiyor. TİM verisi ürün kırılımı vermediği için bu pazarlara sofralık zeytin mi yağ mı gittiği bu tablodan okunamıyor.
Eylülde ABD tarafında küçük bir kıpırdanma da var: ABD'ye eylül ihracatı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 15,7 artarak 5,1 milyon dolardan 5,8 milyon dolara çıktı. Tek aylık bu artış, dokuz aylık tabloyu değiştirecek büyüklükte değil.
Sektör ne diyor?
Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı Mehmet Emre Uygun, düşüşün temel nedeninin geçen sezon üretimin düşük kalması olduğunu belirtti. Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi'nin tespitine göre zeytinyağı üretimi 2024/25'te 475 bin ton iken 2025/26'da 310 bin tona inmişti. Uygun, ABD'nin Türk zeytinyağına uyguladığı yüzde 12,5'lik ek verginin de rekabet gücü zayıf ihracatçının bu pazarda satış yapmasını zorlaştırdığını söyledi. Verginin rakip ülkelerle karşılaştırmasını ABD vergisi yazımızda ele almıştık.
Uygun ayrıca yeni sezonda Cumhuriyet tarihinin en yüksek rekoltelerinden birinin beklendiğini hatırlattı. Sektörün 500-600 bin tonluk beklentisini ve ihracat destek taleplerini rekolte ve ihracat yazımızda aktarmıştık.
Okurken dikkat
⚠ Takvim yılı ile sezon farklı. TİM rakamları Ocak-Eylül takvim dönemini kapsıyor. Birliğin 1 Kasım'da başlayan sezon verisi ise başka bir dönemi ölçüyor; ağustos sonu sezon verisinde yalnız zeytinyağında değer kaybı yüzde 59'du. İki yüzde birbirinin yerine kullanılamaz.
⚠ Sofralık zeytin dahil. Birliğin aynı sezon verisinde sofralık zeytin ihracatı değer olarak yüzde 5 civarında gerilerken zeytinyağındaki kayıp yüzde 59'du. Sektör toplamındaki yüzde 28, zeytinyağındaki kaybı olduğundan küçük gösteriyor.
⚠ Kayıtlı ihracattır; ülke kırılımı malın gönderildiği ülkeyi gösterir, nihai tüketildiği yeri değil.
Ziyaretçi başına tek oy; istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz. Puanlar gerçek okur oylarıdır — başlangıç puanı ya da varsayılan not verilmez.
İlgili içerikler
Yazı
23 Eylül tağşiş listesi: 21 zeytinyağı, 11'i tek satış noktasından
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 23 Eylül 2026 kamuoyu duyurusuna 21 zeytinyağı kaydı girdi — nisandan bu yana yayımlanan diğer on bir duyurunun toplamının üçte ikisi kadar. Yirmisinde tespit aynı: tohum yağı karıştırılması.
Yazı
Bakanlığın tağşiş listesinde tek günde 21 zeytinyağı: 11'i Antakya'daki bir işletmenin Ege markaları
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 23 Eylül 2026 tarihli taklit ve tağşiş duyurusundaki 40 kaydın 21'i zeytinyağı; 20'sinde tohum yağı karıştırılması tespit edilmiş. Kayıtların 11'i Antakya'da kayıtlı tek bir işletmeye ait ve markaları Ayvalık, Akçay-Altınoluk, Kazdağları gibi Ege menşe adlarını taşıyor. Ambalajların 16'sı 5 litrelik.
Yazı
Manisa'da zeytin ağacı 38 milyona çıktı: üç yılda 8 milyon artış, sektörden prim talebi
Manisa'nın zeytin ağacı varlığı 2023'te 30 milyonken 2026'da 38 milyona çıktı. Manisa Ticaret Borsası'nın ev sahipliğindeki sektör toplantısında paylaşılan verilere göre kent, Türkiye'deki yağlık zeytin üretiminin yüzde 17'sini, sofralık zeytin üretiminin yüzde 22'sini tek başına karşılıyor. Toplantıda kişi başı yıllık zeytinyağı tüketiminin 1-1,5 kilogramdan 2-2,5 kilograma çıktığı da açıklandı. Borsa başkanı Sadık Özkasap, İspanya, Tunus ve Fas'ın düşük işleme maliyetine karşı devlet desteği ve prim teşviklerinin artırılmasını istedi.
Yazı
ABD, İspanyol zeytinyağına kapı kısmayı önerdi: 836,9 milyon dolarlık ithalat liman anlaşmazlığının ortasında
ABD Federal Denizcilik Komisyonu, İspanya'nın 2024'te ABD bayraklı üç gemiyi limanlarına almamasına karşılık 15 Ekim'de taslak tedbir yayımladı: İspanyol bayraklı gemiye sefer başına 200 bin dolar ücret ve beş ürün grubunda ithalat sınırı. Gruplardan biri yağlar faslı; ABD 2025'te İspanya'dan 836,9 milyon dolarlık zeytinyağı aldı. Kapsamdaki malı boşaltan her gemi, bayrağına bakılmaksızın limanda tutulabilecek. Görüş süresi 14 Aralık'ta doluyor.