Artvin'de Butko hasadı başladı: 700 ton sofralık zeytin, 80 ton yağ bekleniyor

Artvin'de Çoruh Vadisi'ne özgü Butko zeytininin hasadı başladı. Artvin Valisi Turan Ergün'ün 21 Ekim'de Yusufeli'nin Yağcılar köyündeki hasat programında açıkladığı tahmine göre il genelinde bu sezon 700 ton civarında sofralık zeytin ve 80 ton civarında zeytinyağı üretilmesi bekleniyor. Artvin Ticaret Borsası ise 13 Ekim'deki fiyat toplantısının ardından rekoltenin geçen yıla göre yaklaşık yüzde 55 artacağını duyurmuştu.

Bazı başlıklarda geçen "780 ton" rakamı ise tek bir miktar değil: 700 ton zeytin ile 80 ton yağın toplamı. Zeytin ve yağ ayrı ürünlerdir, birbirine eklenmez.

Rakamlar

2026: Artvin Valiliği tahmini (21 Ekim 2026). 2025-26: Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi (UZZK) il serisi. Değişim bizim hesabımız; iki kaynağın yöntemi aynı olmayabilir.

Valiliğin sofralık tahmini, UZZK'nın geçen sezon için verdiği 451 tonluk sofralık rakamının yüzde 55 üstünde. Bu oran, Borsa'nın açıkladığı yüzde 55'lik artışla örtüşüyor; ancak Borsa'nın kendi karşılaştırmasını hangi rakam üzerinden yaptığı açıklanmadı.

Geçen yılın tahmini düşük kalmıştı

Bir yıl önce, 21 Ekim 2025'teki hasat açılışında Vali Ergün 2025 için 450-500 ton zeytin beklendiğini, bir önceki yıl 550 ton zeytin ve 66 ton yağ alındığını söylemişti. UZZK'nın 2025-26 il serisi ise Artvin için 717 ton dane zeytin ve 53 ton yağ gösteriyor. Yani geçen sezonun açılış tahmini, sonradan yayımlanan seriden belirgin biçimde düşük kalmıştı. Bu küçük ölçekte birkaç büyük bahçenin verimi bile toplamı oynatabiliyor; bu yılki 700 tonun da bir tahmin olduğunu akılda tutmak gerekiyor.

Sezonun neden daha bereketli beklendiğine dair Vali Ergün yağış koşullarını işaret etti. Zeytinin bir yıl yüklü, bir yıl zayıf verdiği alternans döngüsü de bu tür yıllık sıçramaların bilinen nedenlerinden biri.

Yağ hesabı: kaç kilo zeytinden bir kilo yağ?

Vali Ergün, Butko'da ortalama 4-4,5 kilogram zeytinden 1 kilogram yağ elde edildiğini söyledi. Yağcılar köyünde üretim yapan Ramazan Yılmaz ise kendi bahçesi için "3 kilo zeytinden bir kilo yağ" oranını verdi. UZZK serisinde Artvin'in geçen sezonki oranı ise 266 ton yağlık zeytinden 53 ton yağ, yani yaklaşık 5 kilogram zeytine 1 kilogram yağ.

Valiliğin verdiği oranla hesaplandığında 80 ton yağ için yaklaşık 320-360 ton yağlık zeytin gerekiyor. Bu doğruysa sofralıkla birlikte ilin toplam dane rekoltesi 1.000 tonun üstüne çıkabilir; ancak bu toplam resmî olarak açıklanmadı, bizim hesabımızdır (randımanın nasıl hesaplandığı için: bir kilo zeytinden kaç litre yağ çıkar).

Yağcılar köyündeki iki işleme atölyesinin toplam kapasitesi yaklaşık 150 ton zeytin ve 40 ton yağ olarak açıklandı. Atölyelerden biri KOSGEB desteğiyle kuruldu ve hasat programında açıldı.

Fiyatlar: zeytin 400, yağ litresi 1.500 lira

Artvin Ticaret Borsası öncülüğünde üretici temsilcileriyle yapılan toplantıda 2026 sezonu fiyatları belirlendi. Borsa Başkan Vekili Hakan Ermiş'in açıklamasına göre:

• Butko siyah ve yeşil zeytin: kilogramı 400 TL
• Çamiç zeytini: kilogramı 500 TL
• Katkısız zeytinyağı: litresi 1.500 TL

Karşılaştırma için: Edremit Ticaret Borsası'nda 22 Ekim'de sızma zeytinyağı kilogramı 270 liradan tescil edildi. Bir litre zeytinyağı yaklaşık 0,916 kilogram geldiğinden Artvin'deki litre fiyatı kilogram başına yaklaşık 1.640 liraya denk düşüyor; bu, Edremit tescilinin 6 katı. Ancak biri borsada tescil edilen toplu işlem, öteki küçük bir yerel rekolte için belirlenen referans fiyat; birebir aynı pazar değiller.

Elle hasat ve teraslar

Butko, Artvin merkez, Yusufeli ve Ardanuç köylerinde, toplam yaklaşık 900 dekarlık alanda yetişiyor; ağaçların büyük çoğunluğu Yusufeli'nde. Yağcılar köyündeki alan 173 dekar. Ağaçlar dik yamaçlarda, taş duvarla desteklenmiş teraslarda duruyor ve 12 metreye varan merdivenlerle elle toplanıyor. Yusufeli'den üretici Cemal Ermiş, zeytin erken yumuşadığı için çubukla ya da silkeleyerek toplanamadığını, hasadın 15 Ekim'de başlayıp ocağa kadar sürdüğünü anlattı (yöntemler için: zeytin nasıl toplanır).

Borsa Başkanı Osman Akyürek, baraj ve yol inşaatları nedeniyle bazı zeytin ağaçlarının kaybedildiğini söyledi. Vali Ergün bu yıl yaklaşık 2 bin zeytin fidanı dikilmesinin hedeflendiğini açıkladı.

Coğrafi işaret son aşamada

Akyürek'e göre Artvin Ticaret Borsası Butko zeytininin coğrafi işaret tescili için 2025'te başvurdu; süreç son aşamada ve tescilin yıl sonuna kadar tamamlanması bekleniyor. Tescil kararı henüz yayımlanmadı. Butko zeytinyağı 2006'da Pekin'deki uluslararası bir zeytinyağı fuarında Üstün Lezzet Ödülü almıştı. İlin genel tablosu için: Artvin'de zeytincilik.

Okurken dikkat

⚠ 700 ton sofralık ve 80 ton yağ Valilik tahminidir; gerçekleşen rakam hasat sonunda netleşir. Geçen yıl açılış tahmini sonradan yayımlanan seriden düşük kalmıştı.

⚠ Yüzde değişimler, 320-360 tonluk yağlık zeytin ve litre-kilogram dönüşümü bizim hesabımızdır.

⚠ Randıman için açıklanan oranlar (3 kg, 4-4,5 kg, yaklaşık 5 kg) farklı kaynaklardan; bahçeye, hasat zamanına ve işleme yöntemine göre değişir.