Kahramanmaraş'ta günlük 90 ton kapasiteli Doğukent zeytinyağı tesisi açıldı: yatırımın yarısı hibe

Kahramanmaraş'ın Dulkadiroğlu ilçesinde Doğukent Zeytinyağı Üretim Tesisi düzenlenen törenle hizmete açıldı. Yerel basındaki haberlere göre tesisin günlük zeytin işleme kapasitesi 90 ton; yatırımcı iş insanı Abdurrahim Kırkgeçit. Tesis Ulutaş Mahallesi'nde, bazı haberlerde "üretim ve dolum tesisi" olarak anılıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın kırsal kalkınma yatırımları kapsamında yüzde 50 hibe desteğiyle kurulan tesisin yatırım bedeli ise açılışta 20 milyon TL'nin üzerinde olarak açıklandı.

Altmıştan doksana

Kırkgeçit, açılışta 2017'de Naksa adıyla günlük 60 ton işleme kapasiteli bir tesis kurduğunu, dokuz yıl aradan sonra 90 tonluk yeni yatırımı yaptığını anlattı. Yeni tesis, yatırımcının önceki kapasitesinin yüzde 50 üzerinde (bizim hesabımız). Naksa'nın bugün de çalışıp çalışmadığı haberde yazmıyor; biz yalnızca tesisin 90 tonluk kapasitesini esas alıyoruz.

Açılışta konuşan il yetkilisi, ilave yatırımlarla kapasitenin 470 tona kadar çıkabileceğini söyledi. Bu, 90 tonun yaklaşık 5,2 katı. Haber hangi ilave yatırımların, hangi takvimle yapılacağını anlatmıyor; 470 ton bu nedenle bir plan değil, bir üst sınır beyanı olarak okunmalı.

Kapasite, ilin kayıtlı üretimine göre ne kadar büyük?

Önemli bir ayrım: 90 ton, günde işlenebilecek zeytin miktarı; çıkacak yağın miktarı değil. Bu kapasiteyi ilin resmî istatistiklere dayanan kayıtlı üretimiyle yan yana koymak, ölçeği görmeye yarıyor. Kahramanmaraş zeytincilik sayfamızdaki 2025-2026 sezonu kaydı şöyle:

Günde 90 ton işleyen bir tesis, ilin o sezonki bütün dane üretimini (8.029 ton) yaklaşık 89 günde, yalnız yağlığa ayrılan kısmı (6.022 ton) yaklaşık 67 günde işleyebilecek kapasitede (bizim hesabımız). Bu bir tahmin değil, ölçek karşılaştırması: tesisin fiilen kaç gün, hangi doluluk oranıyla çalışacağı bilinmiyor. İlin kayıtlı yağ oranı ise yağlığa ayrılan zeytinin yaklaşık yüzde 20'si (1.204 / 6.022); bu da ilin geçen sezonki toplu gerçekleşmesidir, yeni tesisin ölçülmüş verimi değil.

Bir uyarı daha gerekiyor: 2025-2026, Türkiye genelinde bir yok yılıydı ve ağaç başına 4,2 kilogram bunu yansıtıyor. Zeytin iki yıllık periyodik bir ağaç; var yılında il üretimi bu tablonun üzerine çıkabilir. Kahramanmaraş için var yılı kırılımı elimizdeki veride yok, bu yüzden "kapasite üretimin kaç katı" sorusunu bu sezonun rakamlarıyla yanıtlamak doğru olmaz.

İki ayrı ağaç sayısı

Kırkgeçit, kentte yaklaşık 6 milyon zeytin ağacı bulunduğunu, bunların 4 milyonunun meyve vermeye başladığını söyledi. Kayıtlı seride ise veren ve vermeyen ağaç toplamı yaklaşık 3,23 milyon (1,93 + 1,30), veren ağaç sayısı 1,93 milyon. Konuşmadaki rakamlar kayıtlı serinin yaklaşık 1,9 katı, veren ağaçta ise yaklaşık 2,1 katı. Farkın nedeni haberden anlaşılmıyor: farklı sayım tarihi, farklı kapsam ya da son yıllardaki dikimler olabilir. Hangi rakamın güncel olduğunu söyleyemiyoruz; yalnızca ikisinin birbirini tutmadığını not ediyoruz.

Konuşmadaki rakam doğruysa, henüz vermeyen ağaçlar verime girdikçe ilde işlenecek zeytin miktarı artabilir; kayıtlı seri esas alınırsa bu artış daha sınırlı kalır. Yani tesisin ileride ne kadar dolacağı, hangi ağaç sayısının gerçeği yansıttığına bağlı.

Haberde olmayanlar

• Tesisin yıllık işleme hedefi, çalışacak gün sayısı ve istihdam.
• Sıkım yöntemi ve dolum hattının kapasitesi.
• Hizmet verilecek bölgelerin listesi: yalnızca Kahramanmaraş'a değil, Türkiye'nin farklı bölgelerine de hizmet vermesinin hedeflendiği söyleniyor.
• Tesisin işleyeceği zeytinin nereden, hangi fiyat ve koşullarla alınacağı.

Neden önemli

Kahramanmaraş, Akdeniz ile Güneydoğu zeytin havzalarının kesiştiği bir il; çeşit dağılımı üç ayrı havzadan beslenen az sayıdaki ilden biri. İşleme kapasitesinin il içinde büyümesi, üreticinin zeytinini uzak bir tesise taşıma ihtiyacını azaltabilir. Açılışta aktarıldığına göre il yetkilileri yatırımı 6 Şubat depremlerinden sonra kentte yapılan yatırımların bir parçası olarak sundu. Hibe oranının yüzde 50 olması, bu tür bir işleme yatırımında kamu desteğinin payını da gösteriyor: 20 milyon TL'nin yaklaşık yarısı hibeyle karşılandı.

İzlenecek iki şey var: tesisin ilk sezonunda ne kadar zeytin işleyeceği ve ilin 2026-2027 sezonu için açıklanacak resmî rakamlar. Bu ikisi, 90 tonluk kapasitenin il ölçeğinde gerçekte ne ifade ettiğini gösterecek.