Büyükbelen Tekir Zeytini: iki çeşidin aşıyla birleşmesinden doğan sofralık
2024 tescili. Uslu çöğür anacına Eşek (Ödemiş) çeşidi aşılanıyor. Eti işlemden sonra yumuşamıyor, raf ömrü uzun.

Zeytin tescillerinin çoğu bir çeşide dayanır. Büyükbelen Tekir Zeytini iki çeşidin birleşmesine dayanıyor — ve tanımı doğrudan aşı yöntemini içeriyor.
Künye
| Tescil no | 1611 |
| Tescil tarihi | 08.07.2024 |
| Koruma başlangıcı | 21.10.2021 |
| Tür | Menşe adı |
| Tescil ettiren | Manisa Ticaret Borsası |
| Coğrafi sınır | Manisa ili Saruhanlı ilçesi, Büyükbelen ve Çullugörece mahalleleri |
Coğrafi sınırın iki mahalle kadar dar olması dikkat çekici — Türkiye'deki zeytin tescillerinin en küçük alanlarından biri.
Nasıl elde ediliyor
Tanım tek cümlede yöntemi veriyor: Uslu zeytin çeşidinin çöğür anacına Eşek (Ödemiş) çeşidinin aşılanması, ya da doğrudan yabani zeytin ağacı anaçlara aşı yapılması.
Yani ürün, tek başına ne Uslu ne Eşek zeytini; ikisinin belirli bir birleşimi. Zeytinde aşılama yazısında yöntemi anlatmıştık.
Ayırt edici özellik: sertlik
Belgenin öne çıkardığı nitelik lezzet değil doku:
t; Meyve eti serttir, işlem sonrası yumuşama olmaz. Bu sebeple raf ömrü uzundur.
Sofralık zeytinde en sık görülen kusur, salamurada yumuşamadır. Sert kalan bir et hem taşımaya hem raf ömrüne çalışır. Bunun bedeli de var: çekirdek taneden kolay ayrılmaz.
Meyve ağırlığı fazla, çekirdeği büyük olduğu için iri sınıf sayılıyor. Piyasaya çekirdeği çıkarılmadan bütün hâlde, kırma veya çizik zeytin olarak sunuluyor.
Ölçülen değerler
| Ölçüt | Değer |
|---|---|
| Yağ oranı | %6 – 12 |
| Nem | %60 – 70 |
| Kül | %2 – 4 |
| pH | 4,5 – 5 |
| Oleuropein | 600 – 800 mg/kg |
| Oleik asit (C18:1) | %68 – 75 |
| Palmitik asit (C16:0) | %12 – 17 |
| Linoleik asit (C18:2) | %7 – 11 |
Yağ oranının %6-12 gibi düşük olması şaşırtıcı değil: bu bir yeşil sofralık zeytin, yağa gitmiyor. Meyve olumu eylül-ekim, yani erkenci.
İşlenmiş üründe tuz oranları biçime göre ayrılıyor: çizik zeytinde salamura tuzu %4-5 ve danede %2-4; kırma zeytinde salamura %5-6 ve danede %3-4.
⚠ Belge çeşidin zayıf yanını da yazıyor: soğuğa karşı duyarlı.
Kısaca
Büyükbelen Tekir Zeytini, iki mahalleyle sınırlı, aşı yoluyla elde edilen ve ayırt ediciliğini işlemden sonra yumuşamayan sert etine dayandıran bir sofralık zeytin.
Kaynak: Türk Patent ve Marka Kurumu, Coğrafi İşaret Tescil Belgesi No 1611 — Büyükbelen Tekir Zeytini.
Ziyaretçi başına tek oy; istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz. Puanlar gerçek okur oylarıdır — başlangıç puanı ya da varsayılan not verilmez.
İlgili içerikler
Yazı
Çekişte zeytini: Ege'nin az bilinen yağlık çeşidi
Türkiye ağaç varlığının %1,5'i Çekişte — Domat ve Uslu'dan daha yaygın olmasına rağmen adı neredeyse hiç duyulmayan Ege yağlık çeşidi.
Yazı
Antalya Tavşan Yüreği Zeytini: adını meyve şeklinden alan tescil
2018 tescili. Meyve ve çekirdek yürek biçiminde; yeşil toplandığı için yağ oranı %9-20,2, siyah olumda %25'e çıkıyor.
Yazı
Tarsus Sarıulak Zeytini: aynı çeşidin yer değiştirince değişmesi
Belge Sarıulak'ı Tarsus'ta ve genelde ölçüp yan yana koyuyor: bir ay erken çiçekleniyor, bir ay geç kararıyor, danesi iri, eti yüksek.
Yazı
Butko zeytini
Butko, Karadeniz bölgesinin kayıtlı çeşitlerinden. Yağ oranı yüksektir. Çekirdeği küçük olup çekirdek etten kolay ayrılır. Erken salamura olur, fakat az dayanıklıdır.…