zeytin.net
EN
Yazı

Borsada ham zeytinyağı sızmanın yüzde kaçı eder? Edremit ve Aydın'da 2019-2026 ham/sızma oranı

Edremit borsasında ham zeytinyağı 2019-2020'de sızmanın aylık medyanla %47'sine işlem gördü, 2022'de %78'e çıktı, 2026'da %56'ya indi; Aydın'da oran %75-89 aralığında. Yön iki borsada aynı, düzey farklı; neden bu veriyle söylenemiyor.

Borsada ham zeytinyağı sızmanın yüzde kaçı eder? Edremit ve Aydın'da 2019-2026 ham/sızma oranı
Zeytin.NET yazı işleri Analiz 4 dk okuma 25 okunma

Borsada ham zeytinyağı, aynı gün işlem gören sızma yağın yüzde kaçı eder? Sitemizin topladığı Edremit ve Aydın ticaret borsası kayıtlarında cevap yıldan yıla değişiyor: Edremit'te 2019 ve 2020'de ham yağ, sızmanın aylık medyanla yaklaşık %47'sine işlem gördü; oran 2022'de %78'e çıktı, 2024-2025'te %62'ye, 2026'da %56'ya indi. Aydın'da oran her yıl daha yüksek (%75-89) ve o da 2021'deki tepesinden aşağı geldi.

Bu bir analiz: rakamların hepsi sitemizin kendi borsa serisinden hesaplandı, yorumlar "olabilir" düzeyinde. Ham yağın ne olduğu için Ham (lampant) zeytinyağı nedir yazısına bakabilirsiniz; kısaca doğrudan sofraya konamayan, rafinasyona ya da teknik kullanıma uygun yağ sınıfı.

Borsada ham zeytinyağı sızmanın yüzde kaçı eder? Edremit ve Aydın'da 2019-2026 ham/sızma oranı

Nasıl hesapladık?

  • Veri: Edremit ve Aydın ticaret borsalarının günlük tescilleri (ortalama fiyat ve miktar), 2019 başından 2026'nın son kayıtlarına kadar. Edremit'te ham yağ için yılda 24 ile 104, sızma için 68 ile 122 tescil var.
  • Yıllık fiyat: o yıldaki tescillerin miktarla ağırlıklı ortalaması, lira/kg.
  • Oran: ham fiyatın sızma fiyatına bölümü. Yıllık ortalamalar yılın hangi ayında hangi ürünün çok işlem gördüğüne duyarlı olduğu için, ayrıca aynı ayda hem ham hem sızma tescili olan aylar eşleştirilip her ayın oranının medyanı alındı.
  • Aydın'ın ham yağ serisinde 13 Ocak 2020 tarihli, mantıksız bir kayıt (kilogram başına 14.124 lira) var; bu kayıt hesaba katılmadı.

Edremit: oran 2022'de zirve yaptı

Edremit Ticaret Borsası: ham ve sızma zeytinyağı, miktarla ağırlıklı ortalama (TL/kg)
YılHamSızmaFarkHam/sızma (yıllık)Aylık medyan oranEşleşen ay
20199,3119,4510,14%48%4712
20209,6221,6612,04%44%4712
202118,5631,3812,83%59%6510
202251,6862,7511,07%82%7812
202394,04134,9540,90%70%7612
2024166,51259,6993,18%64%6212
2025129,77208,7278,95%62%6211
2026 (3 Kasım'a kadar)176,06287,53111,48%61%568

İki şey öne çıkıyor. Birincisi, 2019-2022 arasında ham ile sızma arasındaki fark kilogram başına hep 10-13 lira bandında kaldı, ama aynı dönemde ham yağın fiyatı 5,6 kat, sızmanınki 3,2 kat arttığı için ham yağ oransal olarak sızmaya yaklaştı: oran %48'den %82'ye (yıllık) çıktı. İkincisi, lira farkı 2023'ten sonra hızla açıldı: 40,90, 93,18, 78,95 ve 2026'da 111,48 lira. Oranı (%82'den %61'e) birlikte okumak gerekiyor; enflasyonlu bir fiyat düzeyinde tek başına lira farkı yanıltıcı olur.

2026'da yıllık ağırlıklı oran (%61) ile aylık medyan (%56) arasındaki fark mayıs ayından geliyor: kayıtlarımıza göre mayısta yaklaşık 660 ton ham yağ tescil edildi ve bu tek ay yıllık ham ortalamasını yukarı çekti. Aylık medyan bu tür tek aylık yığılmalara daha az duyarlı.

Aydın: oran hep daha yüksek, ama o da düşüyor

Aydın Ticaret Borsası: ham/sızma oranı, aylık medyan
YılHam (TL/kg)Sızma (TL/kg)Aylık medyan oranEşleşen ay
201914,1717,65%809
202013,6717,97%7712
202121,8825,81%8912
202250,3762,24%8612
202383,98114,30%8512
2024192,36236,49%8212
2025162,31214,15%7912
2026 (22 Eylül'e kadar)171,52242,17%758

Aydın'da oran 2019'da %80, 2021'de %89 ile en yüksek, 2026'da %75. Yani iki borsada da yön aynı: 2021-2022 civarında ham yağ sızmaya en çok yaklaşıyor, sonra mesafe yeniden açılıyor. Ama seviye farklı: Aydın'da oran hiçbir yıl %75'in altına inmedi, yani ham yağ sızmadan en fazla dörtte bir ucuz işlem gördü; Edremit'te 2019-2020'de ise yarısından azına. İki borsanın oranı arasındaki mesafe 2019'da yaklaşık 33 puandı (%80 ve %47); 2026'da 19 puan (%75 ve %56).

Bu fark neden olabilir?

Veri neden sorusunu cevaplamıyor: tescil kaydında asitlik, çeşit, yağın ham mı, "yeni" mi olduğu gibi bilgiler yok. Bu yüzden aşağıdakiler açıklama değil, olası nedenlerdir:

  • İki borsanın ürün karışımı farklı olabilir; ham yağ etiketiyle işlem gören partilerin kalitesi her yerde aynı olmayabilir.
  • Sızma yağın fiyatı yükselirken ham yağ için talep, rafine yağ üretimi gibi başka bir alıcı grubundan geliyor olabilir; bu alıcıların fiyat davranışı sızma yağı alanlardan farklı olabilir.

Bunları test edecek veri (parti bazında asitlik, alıcı türü) elimizde yok.

Bu rakamlar neyi söylemiyor?

  • Üreticinin kendi partisinin kaç lira edeceğini: tescil edilen fiyat, o gün o borsaya gelen partilerin sonucudur. Borsa fiyatının nasıl okunacağı için Borsa zeytinyağı fiyatı nasıl okunur? yazısına bakın.
  • Ham yağda ayda yalnızca birkaç tescil olabilir. Edremit'te 2026 ocak-temmuz arasında ham yağ için ayda 3-4 tescil var; ağustos-ekim arasında bizim kayıtlarımızda hiç yok. Küçük örneklem, oranı oynak yapar.
  • Miktar ağırlığı önemli ama miktar yağın kalitesini de, sezonun hangi evresinde işlem yapıldığını da göstermez. Tek tescilin sınırları Borsa hacmi rekolte değildir yazısında anlatıldı.
  • Fiyatın zeytinden yağa nasıl oluştuğuna dair daha geniş bir bakış için Zeytinden yağa: fiyat makası 2019-2026 yazımızı okuyabilirsiniz.

Özet

Edremit'te ham yağ, sızmanın %47'sinden (2019-2020) %78'ine (2022) çıkıp 2026'da %56'ya indi; Aydın'da %77-89 aralığında kalıp %75'e geriledi. Yön iki borsada aynı, düzey farklı. Nedeni bu veriyle söylenemez.

Paylaş WhatsApp X Facebook Telegram https://zeytin.net/ham-zeytinyagi-sizmanin-yuzde-kaci-eder-borsa-2019-2026
Bu yazıyı puanla Henüz oy yok — ilk siz verin.

Ziyaretçi başına tek oy; istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz. Puanlar gerçek okur oylarıdır — başlangıç puanı ya da varsayılan not verilmez.

İlgili içerikler

Tercihlerinizi hatırlamak ve onayınız varsa ziyaret istatistiği tutmak (Google Analytics) ve reklam gösterebilmek için çerez kullanıyoruz. Siz seçim yapana kadar üçüncü taraflara hiçbir bilgi gönderilmez. Çerez politikası · Gizlilik

Asistana sor Kapat ✕