Tunus 368 bin ton zeytinyağı ihraç etti — ama ton başına geliri düştü
Tunus'un resmî tarım gözlemevi ONAGRI, 2025/26 sezonunun ilk dokuz ayında ihracatın hacimce %55,3, gelir olarak %44,4 arttığını açıkladı. İki oran arasındaki fark, ton başına gelirin yaklaşık %7 düştüğü anlamına geliyor.
Tunus'un Ulusal Tarım Gözlemevi ONAGRI, 2025/26 sezonunun ilk dokuz ayına ait zeytinyağı ihracat rakamlarını yayımladı. Türkiye'nin dökme zeytinyağı ihracatındaki en doğrudan rakiplerinden biri olduğu için bu rakamlar bizi de ilgilendiriyor.
Rakamlar
| Gösterge | 2025/26 ilk 9 ay | Değişim |
|---|---|---|
| İhraç edilen miktar | 368.000 ton | +%55,3 |
| İhracat geliri | 4,6053 milyar dinar | +%44,4 |
| Dökme payı (miktar) | %86 | — |
| Dökme payı (gelir) | %81,4 | — |
| Ambalajlı payı (miktar) | %14 | — |
| Ambalajlı payı (gelir) | %18,6 | — |
| Organik zeytinyağı | 51.200 ton | ~673,4 milyon dinar |
ONAGRI ayrıca ortalama ihracat fiyatının Temmuz 2026'da bir önceki yılın aynı ayına göre %1,4 arttığını bildiriyor.
Haberlerin atladığı şey: ton başına gelir düştü
Rakamlar tek tek okununca iyi görünüyor: hem miktar hem gelir artmış. Ama iki artış aynı hızda değil.
Hacim %55,3, gelir %44,4 arttıysa, ton başına düşen gelir:
t; 1,444 ÷ 1,553 = 0,930 → yaklaşık %7 düşüş
Yani Tunus geçen yıla göre çok daha fazla yağ sattı ama her tonundan daha az kazandı. Bu, rekolte patlamasının fiyat üzerindeki bilinen etkisidir: arz artınca birim fiyat geriler. Endülüs'teki kuraklığın Türkiye fiyatını nasıl belirlediğini anlattığımız yazıdaki mekanizmanın tersi çalışıyor.
Asıl mesele: dökme mi, ambalajlı mı?
Tablodaki en öğretici satır çifti şu:
- Dökme: miktarın %86'sı, gelirin %81,4'ü
- Ambalajlı: miktarın %14'ü, gelirin %18,6'sı
Ambalajlı ürün, hacimdeki payının yaklaşık 1,3 katı gelir getiriyor. Aradaki fark, katma değerin nerede kaldığını gösteriyor: dökme satılan yağ, alıcı ülkede şişelenip çoğu zaman o ülkenin markasıyla yeniden ihraç ediliyor.
Bu tam olarak Türkiye'nin de sorunudur. Zeytinyağı ihracatında kârlılık sorunu yazımızda aynı yapıyı ele almıştık: çok satıp az kazanmak, üretim kapasitesinin değil pazarlama zincirinin meselesidir. Ağaçtan rafa değer zinciri yazımızda da katma değerin hangi halkada oluştuğunu adım adım göstermiştik.
Tunus örneği bunu rakamla kanıtlıyor: ülke tarihinin en büyük rekoltesini yaşıyor, ihracatı yarıdan fazla artıyor, ama gelir aynı oranda artmıyor çünkü sattığının %86'sı dökme.
Türkiye için ne anlama geliyor
Üç ayrı etki var:
1. Fiyat baskısı. Akdeniz'de arzın artması dünya fiyatını aşağı çeker. Tunus'un 368 bin tonu, Türkiye'nin ihracat fiyatını da etkileyen bir büyüklüktür.
2. Pazar rekabeti. Dökme pazarında rakip aynı alıcılara satıyor. Alıcı, İspanya ve İtalya'daki şişeleyicilerdir; onlar için kaynak ülke ikincildir, fiyat birincildir.
3. Ders. Tunus'un ambalajlı satıştaki %14'lük payı bile gelirde %18,6'ya çıkıyorsa, o payı büyütmenin getirisi hesaplanabilir bir şeydir. Türkiye'nin ihracat yapısında da sofralık zeytinin ağırlığı ve ambalajlı satışın payı aynı soruyu doğuruyor.
Ziyaretçi başına tek oy; istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz. Puanlar gerçek okur oylarıdır — başlangıç puanı ya da varsayılan not verilmez.
İlgili içerikler
Yazı
AB'nin yeni zeytinyağı tescili İtalya'nın kuzeyinde: Bologna tepeleri IGP oldu
Avrupa Komisyonu, Bologna tepelerinin zeytinyağını korumalı coğrafi işaret siciline aldı. Belgedeki asitlik sınırı %0,3 — sızma için yasal sınırın üçte birinden az. Beş yerel Bologna çeşidi de tanıma yazıldı.
Yazı
Endülüs'te gece hasadı 2026/27'de de yasak: 137 hektarda 8.127 kuş sayıldı
Endülüs, süper yoğun (çit tipi) zeytinliklerde gün batımı ile gün doğumu arasında makineli hasadı 2026/27 sezonu için de askıya aldı. Karar 30 Temmuz 2026 tarihli, bölge resmî gazetesinde 5 Ağustos'ta yayımlandı ve bir yıl geçerli. Gerekçe saha sayımı: 137 hektarda 66 türe ait 8.127 kuş. Yasak ilk kez 2019'da getirildi, o tarihten beri her sezon yenileniyor.
Yazı
İspanya Deoleo'da vetodan geri adım atıyor: kapı İtalyan Coricelli'ye aralandı
Dünyanın en büyük zeytinyağı şişeleyicisinin satışında İspanya hükümetinin tutumu değişti: eylül başında İspanyol alıcı tercih ediliyordu, 18 Eylül'de İtalyan Coricelli'nin "en iyi konumlanmış aday" olarak görüldüğü bildirildi. Hükümetin elindeki kaldıraç, AB yatırımcılarını da kapsayan ve 31 Aralık 2026'ya kadar yürürlükte olan yabancı yatırım ön izin rejimi. Deoleo büyük bir dökme alıcısı olduğu için sonuç Türk ihracatçısını da ilgilendiriyor.
Yazı
Orhangazi'de rekolte ikiye katlanıyor: yağlık payı %10'dan %40'a
Orhangazi İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerine göre geçen yıl yaklaşık 35 bin ton olan zeytin rekoltesi bu sezon iki katına ulaşabilir. Türkiye'nin sofralık zeytin merkezinde asıl değişim oranlarda: yağlık olarak değerlendirilen payın %10'dan %40'a çıkması bekleniyor. Fabrikalar bakıma girdi, üreticinin hesabı ise dane iriliğine bağlı.