Yunanistan kilo maliyetini rakamla söyledi: 3-3,5 €, işçilikle 5 €'ya çıkıyor

Yunanistan'da zeytinyağı tartışmasında aylardır eksik olan sayı bu hafta masaya kondu. Sektör kuruluşlarının hasat öncesi değerlendirmesinde üretim maliyeti ilk kez kilogram başına bir aralıkla ifade edildi: 3,00-3,50 €. İşçilik ve hasat masrafı tam olarak hesaba katıldığında rakam 4,00-5,00 €'ya çıkıyor.

Bunun neden önemli olduğunu anlamak için aynı haftanın üretici fiyatına bakmak yeterli. Kaliteli sızma zeytinyağında üreticinin eline geçen fiyat 3,90-4,20 €/kg düzeyinde. Yani fiyat, dar hesapla maliyetin biraz üzerinde, işçiliği tam yazan bir hesapta ise maliyetin altında kalıyor.

Biz Yunanistan sezona 4 €'dan giriyor haberimizde bu tartışmayı işlerken, Yunanistan tarafında karşılaştırılabilir bir kilo maliyetinin kamuya açık olmadığını yazmıştık. Eksik olan sayı artık var.

Rakamlar

Maliyet ve üretim tahminleri, Yunan Zeytinyağı Standardizasyon Sanayileri Birliği SEVİTEL'in başkanı Kostas Koutsioumpis ile Ulusal Zeytinyağı Meslekler Arası Örgütü başkanı Manolis Giannoulis'in hasat öncesi değerlendirmelerine dayanıyor. Perakende fiyat endeksi verisi Yunan İstatistik Kurumu ELSTAT'a ait.

Asıl fark işçilikte

İspanya'nın 1,70-2,00 €'luk maliyeti ile Yunanistan'ın 3,00-5,00 €'su arasındaki uçurum tek bir kalemle açıklanıyor: işçilik ve bahçe yapısı. Yunanistan'da günlük yevmiyenin beş yıl içinde 30-35 €'dan 60-80 €'ya çıktığı belirtiliyor — iki katından fazla bir artış.

İspanya'nın avantajı yalnız ucuz emek değil, bahçenin kendisi. Sulanan, makineyle hasat edilebilen yoğun ve süper yoğun dikimler işçilik kalemini büyük ölçüde siliyor. Yunanistan'ın zeytinliklerinin önemli bölümü ise eğimli, kıraç ve elle toplanan geleneksel bahçeler. Aynı fark Türkiye için de geçerli; Türkiye-Avrupa zeytinyağı fiyat karşılaştırması yazımızda bu yapısal ayrımı ele almıştık.

Yunanistan'ın durumu İspanya'nınkiyle aynı mantıkta ama daha sert: İspanya'da da maliyet fiyatın üstüne çıkmıştı, orada geleneksel bahçe için 5,31 €/kg hesaplanmıştı. Ortak nokta şu: iki ülkede de sıkışma geleneksel bahçede yaşanıyor, modern dikimde değil.

Raf düşmedi, üretici düştü

Fiyat düşüşünün tüketiciye yansıması kısmi. ELSTAT verisine göre zeytinyağı fiyat endeksi Temmuz 2024'teki 240,15 puandan Ağustos 2026'da 134,64 puana geriledi; bu %43,9'luk bir düşüş. Ancak market rafında litre fiyatı hâlâ 7,30-7,80 € bandında, bazı ürünlerde 9,50 €.

Üretici fiyatı tepeden %56-59 düşerken rafın daha az düşmesi, düşüşün zincirin alt halkasında toplandığını gösteriyor. Türkiye'de de benzer bir yapı var; zeytinden yağa fiyat makası analizimizde bunu incelemiştik.

Üretim artıyor, fiyat düşüyor

Yunanistan geçen sezonu sınırlı bir üretimle kapattı: Avrupa Komisyonu tahminlerine dayanan değerlendirmelerde 2025/26 rakamı 231-235 bin ton düzeyinde. 2026/27 için en olası senaryo olarak gösterilen 300 bin ton, buna göre belirgin bir artış demek. Fiyatın bu tabloda yukarı dönmesini beklemek zor: İspanya'daki revizyona rağmen Akdeniz'in iki büyük üreticisi de arz tarafını besliyor.

Tüketim ise fiyat düşüşüne yanıt veriyor. Yunanistan'da market satışları 2024'te 14,46 milyon litre iken 2025'te 17,3 milyon litreye çıktı; 2026'nın ilk sekiz ayında 11,15 milyon litre ile artış yüzde 6 düzeyinde. Yani ucuzlayan yağ rafta daha çok satılıyor, ama bu toparlanma üretici fiyatını yukarı çekmeye yetmiyor. Standardize, yani ambalajlanmış Yunan zeytinyağı ihracatı ise yaklaşık 50 bin ton — üretimin sınırlı bir bölümü markalı ürün olarak pazara çıkıyor.

Bu üç veri birlikte okunduğunda ortaya çıkan tablo, zeytinyağında bilinen bir döngünün bu sezondaki hâli: fiyat düştüğünde tüketim toparlanıyor, ama toparlanma üreticinin zararını kapatacak hıza hiçbir zaman ulaşmıyor. Türkiye'nin ihracat tarafındaki dalgalanmayı zeytinyağı ihracatı ağustos 2026 haberimizde aktarmıştık.

Türkiye için neden önemli

Birinci nokta arz tarafında. İspanya'nın 2026/27 beklentisi yaz sıcağı ve kuraklık nedeniyle başlangıçtaki 1,8 milyon tondan 1,4-1,5 milyon tona çekildi; Endülüs'te sıcaklığın 42-44 °C'ye ulaştığı dönem belirleyici oldu. Dünya arzının en büyük kalemindeki bu revizyon, Türkiye'nin ihracat fiyatının da zeminini oluşturuyor. Endülüs'teki hava koşullarının Türkiye'deki fiyata nasıl geçtiğini Endülüs'teki kuraklık Türkiye'de fiyat yazımızda anlatmıştık. Resmî Endülüs tahmininin ne zaman kesinleştiğini ise rekolte tahmini ne zaman kesinleşir yazımızda ele aldık.

İkinci nokta maliyet karşılaştırmasında. Yunanistan'ın kilo maliyetini rakamla açıklaması, Türkiye için de bir ölçü çubuğu veriyor: Güney Marmara'da bu sezon kilogram başına 60 lira düzeyinde maliyet konuşuluyor, yağlık zeytin fiyatı beklentisi ise 35-40 lira. Zeytinden yağa dönüşüm oranı hesaba katıldığında Türkiye'nin de aynı makasın içinde olduğu görülüyor. Konunun arka planı hasat öncesi maliyet ve devreden stok ve zeytinyağı ihracatında kârlılık sorunu yazılarımızda.

Akdeniz'in diğer ucunda tablo farklı işliyor: Tunus'un 2026/27 üretimi düşüyor ama gelir korunabilir. Bölge üretiminin ters fazlı hareketini Akdeniz ters faz yazımızda incelemiştik.