Mut'ta hasat başladı: 300 bin ton bekleniyor, bahçede fiyat 10 liradan açıldı

Türkiye'nin sofralık zeytin hasadı, ülkenin tek ilçedeki en büyük zeytinliğinde açıldı. Mersin'in Mut ilçesinde ilk hasatlar yapıldı ve bahçede fiyat elek gözüne göre 10 ile 60 lira arasında oluştu.

Beklenti

Mut İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü yetkililerinden aktarılan bilgiye göre ilçede 269 bin dekar alanda 13 milyon kayıtlı zeytin ağacı bulunuyor ve bu yıl rekolte yüksek: 300 bin ton ürün bekleniyor.

Fiyat aralığının bu kadar geniş olması tuhaf değil: sofralık zeytinde fiyatı belirleyen şey elek gözü, yani danenin iriliği. Kilodaki dane sayısı düştükçe fiyat yükselir. 10 lira ile 60 lira aynı ürünün iki ucu değil, iki ayrı pazarın fiyatı — küçük dane büyük ölçüde yağa ya da ezmeye gider, iri dane doğrudan sofralık raf ürününe.

Üretici ne diyor

Hem üretim hem satış yapan Hasan Tepe, rekoltenin yüksek olduğunu doğruladı ama fiyat için "geçen yıla rağmen fiyatlar düşük" dedi ve şöyle sürdürdü: "İstediğimiz şu, çiftçimiz daha iyi beklentiler halindeydi ama olmadı." Üreticilerden İbrahim Arı da sezonun açıldığını, fiyatların eleğine göre 10 liradan başlayıp 60 liraya kadar çıktığını, rekoltenin yüksek olduğunu söyledi.

Bu ikili tablo — bol ürün, düşük fiyat — bu sezonun ana hattı gibi görünüyor. Aynı hafta Endülüs de %24 artışlı bir rekolte tahmini açıkladı ve orada da üretici fiyat tarafından memnun değildi. Arz artışının fiyatı aşağı çekmesi beklenen bir şey; ama maliyet aynı hızda düşmediği için artan rekolte üreticinin kasasına aynı oranda yansımıyor.

Rakamı kendi verimizle karşılaştırdık: kapanmıyor

Burada dürüst olmak gerekiyor. Sitedeki Mersin verisi UZZK'nın 2025-26 sezonu resmî tespit raporundan geliyor ve ilçe değil il düzeyinde:

İki rakam yan yana konduğunda şu çıkıyor: Mut ilçesi tek başına 13 milyon ağaç bildiriyor, oysa Mersin ilinin tamamı veren ve vermeyen dahil 14,1 milyon ağaçta. Yani ilçe, ilin neredeyse tamamı görünüyor — Silifke ve Tarsus'un zeytinlikleri ortada yokmuş gibi. Aynı şekilde ilçe beklentisi 300 bin ton, ilin geçen sezon toplamı 224 bin ton.

⚠ Bu bir yakalama değil, bir ölçüm tabanı farkı, ve biz çözemiyoruz. "Kayıtlı ağaç" ifadesi Çiftçi Kayıt Sistemi'ndeki beyana dayanıyor olabilir; UZZK'nın saydığı ise hasat öncesi tespitte veren ağaç. İki sayım aynı şeyi ölçmüyor. Hangi tanımın kullanıldığını kaynak belirtmediği için rakamı düzeltmeden aktarıyoruz.

Bir kontrol işe yarıyor: 300 bin tonu 13 milyon ağaca böldüğünüzde ağaç başına 23 kg çıkıyor. UZZK'nın 2024-25 sezonu için verdiği ülke ortalaması 21 kg'dı, Mersin'in 2025-26 ortalaması 19,5 kg. Yani ağaç başına verim beklentisi bir var yılı için fazlasıyla makul — tutarsızlık verimde değil, ağaç sayısının kapsamında.

Neden Mut'a bakmak gerekiyor

Mut, Türkiye'de zeytinin Ege dışına çıktığı en büyük merkez. İlçenin zeytinyağı coğrafi işaretli ve işletme yapısını sahada ayrıca incelemiştik. Hasat takviminin ülke genelinde Mut'ta açılması da rastlantı değil: Akdeniz'in sıcak iç kesiminde olgunlaşma Ege'den erken tamamlanır. Bu yüzden Mut fiyatı, sezonun geri kalanı için ilk referans noktasıdır.

⚠ Bahçede oluşan fiyat, rafa çıkan fiyat değildir. 10-60 lira aralığı üreticinin elinden çıkış fiyatıdır; salamura, işleme, ambalaj ve dağıtım bunun üzerine biner.

⚠ Bu yazıdaki 300 bin ton bir beklentidir, gerçekleşen üretim değil. Hasat kasım-aralıkta kapanır; ülke rakamı da UZZK raporu yayımlanınca netleşir.