Milas Zeytinyağı: MÖ 2000'e tarihlenen pres yatağı
Avrupa Birliği'nde de tescilli. Belgenin arkeolojik dayanağı Pilavtepe'de kayaya oyulmuş bir pres yatağı — dört bin yıllık.
Türkiye'nin coğrafi işaretlerinin çok azı Avrupa Birliği'nde de tescillidir. Milas Zeytinyağı onlardan biri — ve dayandığı tarihsel kanıt bir metinden değil, kayadan geliyor.
Künye
| Tescil no | 201 |
| Tescil tarihi | 13.10.2015 |
| Tür | Menşe adı |
| Coğrafi sınır | Muğla ili Milas ilçesi |
| Çeşit | Memecik |
| AB tescili | 23.12.2020 |
Kayadaki kanıt
Milas ve çevresi, Karya uygarlığının merkezi. Belge bölgede belgelenmiş zeytinyağı üretim kalıntılarını sayıyor: pres yatakları, pres ağırlıkları, baskı kolu yuvaları, tekne kalıntıları, ayak tekneleri ve kap yuvaları.
İki tanesi tarihlenmiş:
Pilavtepe. Milas-Bodrum yolunda, Sarıçay yatağında yerli kayaya şekillendirilmiş pres yatağı — MÖ 2000'e tarihleniyor. Yani dört bin yıl önce burada zeytin sıkılıyordu.
Herakleia. Bafa gölü kıyısında bulunan pres ağırlığı, geç Roma dönemine ait bir çiftlik evine ait.
Zeytinin tarihi yazısında Akdeniz'in genel tablosunu ele almıştık; Milas o tablonun en eski uçlarından biri.
Kesintisiz üretim zinciri
Belgenin güçlü yanı, üretimin arada durmadığını gösteren kayıt zinciri:
| Dönem | Kayıt |
|---|---|
| MÖ 2000 | Pilavtepe pres yatağı |
| Geç Roma | Herakleia pres ağırlığı |
| 16.-17. yy | Menteşe Sancağı zeytin değirmenleri ve yağhaneleri |
| 16.-19. yy | İstanbul'un talebiyle Milas'tan yağ sevkiyatı |
| 19. yy ortası | Yüksek kapasiteli fabrikalar |
| 19. yy sonu | Demir vidalı burgu sistemi |
| 20. yy ortası | Hidrolik presler (önce buhar, sonra elektrik) |
| Bugün | Hidrolik pres ve kontinü sistem |
Osmanlı öncesinden itibaren Milas, İzmir'e kadar uzanan geniş bir bölgenin zeytinyağı ihtiyacını karşılıyordu. Güllük limanı her dönemde ihracatın ana çıkışı oldu.
İstanbul ayrıntısı özellikle dikkat çekici: 16. ile 19. yüzyıllar arasında başkent, Milas menşeli yağlar için önemli bir tüketim merkeziydi. Yani ürünün adı yüzyıllardır bir kalite göstergesi olarak dolaşımdaydı.
Coğrafya
Milas, Muğla'nın kuzeybatısındaki Menteşe yöresinde. Batıda Bafa gölü ve İlbir Dağı ile çevrili, doğuda Akçay depresyonunun uzandığı, yer yer kalkerli, dar ve derin vadilerin belirleyici olduğu dağlık bir bölge.
Zeytinlikler ilçe merkezinden başlayıp kuzeydoğudan güneybatıya hilal biçiminde uzanıyor: Yusufça'dan Kırcağız, Selimiye, Bafa, Danişment, Hisarcık ve Kazıklı üzerinden Güllük'e. Belge sınırı sadeleştiriyor — Güllük ile Yusufça arasına çekilecek düz bir hattın kuzey ve batısında kalan saha.
En yoğun zeytinlik alanı Bafa Gölü ve çevresi. Muğla'da zeytincilik sayfasında ilin tamamına bakmıştık.
Kısaca
Milas Zeytinyağı, Memecik çeşidinden elde edilen ve hem Türkiye'de hem Avrupa Birliği'nde tescilli bir mahreç işareti. Belgeyi diğerlerinden ayıran şey kimyasal tablolar değil, dört bin yıl geriye giden ve arada kopmayan bir üretim kaydı.
Kaynak: Türk Patent ve Marka Kurumu, Coğrafi İşaret Tescil Belgesi No 201 — Milas Zeytinyağı.
Ziyaretçi başına tek oy; istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz. Puanlar gerçek okur oylarıdır — başlangıç puanı ya da varsayılan not verilmez.
İlgili içerikler
Yazı
Zeytinyağı Fiyatları: 2026 Yılı 35. Hafta
Türkiye borsa tescil fiyatları, Avrupa üretici fiyatları ve kurlar bir arada: Edremit'te sızma 300 ₺/kg, İspanya ulusal ortalaması 3,52 €/kg.
Yazı
Mut Zeytinyağı: zirai ilaç gerektirmeyen coğrafya
Tescil belgesindeki asıl iddia rakım ve nemde: %10-40 bağıl nem zeytin sineğini de halkalı lekeyi de dışarıda bırakıyor. Organik üretim bu yüzden kolay.
Yazı
Zeytinyağı
Natürel sızma, natürel birinci, rafine ve riviera arasındaki fark; asit oranının anlamı, soğuk sıkım ve doğru saklama.
Yazı
Zeytinyağı Nasıl Saklanır?
Işık, ısı, hava ve zaman — zeytinyağının dört düşmanı. Mutfakta ocağın yanında duran şişe neden yanlış?