🧭 Analiz

Zeytin ve Zeytinyağı Analizleri

Zeytinyağı fiyatlarının seyri, üretim ve tüketim dengesi, hasat ekonomisi: sektörün rakamlarını kaynağıyla birlikte okuyan analizler.

İçeriklere göz at Ana sayfa

Bu bölümdeki yazılar rakamla başlar. Her tablo ve grafiğin kaynağı yazının içinde verilir; ulaşamadığımız veriyi tahmin etmek yerine eksik olduğunu söyleriz.

Yazı Aynı zeytin, altı kat fiyat: sofralığın sessiz üstünlüğü Bir kilo zeytin yağa giderse 45,15 ₺, iri siyah sofralık olursa 270 ₺. Farkın ne kadarı katma değer, ne kadarı maliyet? Ve Türkiye'nin ihracatını neden sofralık taşıyor?

Yazı Ağaçtan rafa: zeytinyağında değer zinciri, altı durak Bir dekar 27.090 ₺, bir kilo yağın meyvesi 225,75 ₺, borsada 249,44 ₺, dünyada 4,82 €, ihracatta 3,17 $ — ve ölçemediğimiz tek durak: raf. Serinin bütün rakamları tek zincirde.

Yazı 25 tescil, dünyada dördüncüyüz — peki ne işe yarıyor? Türkiye 25 zeytinyağı coğrafi işaretiyle İtalya, İspanya ve Yunanistan'ın hemen ardında. Dünyadaki 177 tescilin yedide biri bizde. Ama ihracatın kilogram başına 3,17 doları, ürünün hâlâ emtia gibi fiyatlandığını söylüyor.

Yazı Endülüs'te yağmur, Aydın'da fiyat: İspanya'nın kuraklığı Türkiye'yi nasıl belirledi İspanya dünya zeytinyağının %40'ını üretiyor. 2022/23'te üretimi yarıya düştü, Türkiye'de euro fiyatı 2,70'ten 6,95'e çıktı. İspanya toparlanınca %29 düştü. Zirve, üretimin düştüğü yıl değil stokların bittiği yıl geldi.

Yazı Zeytinliği kesmek: 10 yıllık bir kararın aritmetiği Kesilen bir dekar zeytinliğin yerine fidan dikilirse on yıllık gelir kaybı 158.476 lira — on yıllık gelirin %58'i. Varsayımları açık, tekrarlanabilir bir hesap.

Yazı Zeytinyağı 13,5 katına mı çıktı, 1,6 katına mı? Lira cinsinden 13,5 kat, euro cinsinden 1,6 kat. Aynı 1.257 borsa tescili, her biri kendi gününün ECB kuruyla çevrildi. Artışın büyük bölümü zeytinyağıyla değil kurla ilgili — ve 2024'ten bu yana döviz fiyatı %31 düştü.

Yazı İhracatımızın üçte ikisi sofralık zeytin: 260 milyon dolarlık tablo 2025-2026 sezonunda ihracatın %66'sı sofralık zeytin, %27'si zeytinyağı. Yağ ihracatı %62 düştü. Ortalama birim değer 3,17 $/kg — iç piyasada sızma 5,59 $/kg. Katma değer ambalajın içinde.

Yazı Erken hasat: pahalı mı, değerli mi? Randımanın aritmetiği Randıman %18'in altına inince hammadde maliyeti dökme satış fiyatını geçiyor. Erken hasat yağının ekonomik olması için %43 prim gerekiyor — bu yüzden erken hasat dökme satana zarar, markalı satana doğru tercih.

Yazı Borsa hacmi rekolte değildir: 2023 rekoru neyin rekoruydu? 2023'te 10.597 ton tescil edildi, ertesi sezon 3.227 tona indi. Bu bir rekolte çöküşü mü, kanal değişimi mi? Sekiz sezonluk hacim ve fiyat verisi, ikisini ayırt etmeye yetmiyor — ve bunu söylemek gerekiyor.

Yazı Türkiye ucuz zeytinyağı ülkesi mi? Avrupa ile 14 aylık karşılaştırma On dört ayın on üçünde Türkiye'nin dökme sızma fiyatı İspanya'nın üzerinde. Borsa tescilleri, AB üretici fiyatları ve ECB kurlarıyla euro bazlı karşılaştırma.

Yazı Zeytinden yağa: fiyat makası 2019-2026 Bir kilogram zeytinyağına ödenen paranın %80 ile %108i yalnızca meyvenin bedeli. 1.377 borsa tescil kaydı üzerinden zeytin ile yağ arasındaki makasın yedi yıllık seyri.