Zeytin Takvimi: Ay Ay Zeytin Yılı

Zeytin yılı hasatla başlamaz, hasatla biter. Aşağıdaki takvim ağacın ve üreticinin yılını ay ay anlatıyor: ne zaman budanır, ne zaman çiçek açar, hangi ay hangi zeytin toplanır.

⚠ Tarihler Türkiye ve Akdeniz havzası için tipik aralıklardır; rakıma, yöreye ve o yılın iklimine göre iki-üç hafta kayabilir. Ege kıyısıyla Güneydoğu arasında da fark vardır.

Ocak — Hasadın sonu, sıkımın son günleri

Geç hasat bölgelerde toplama sürer; değirmenler son partileri sıkar. Yeni yağ dinlenmeye alınır, tortusunu bırakması beklenir. Soğuk bölgelerde don riski en yüksek dönemdir — genç fidanlar korumaya alınır.

Şubat — Budama zamanı

Don tehlikesi geçtikten sonra budama başlar. Amaç ağacın içine ışık sokmak ve bir önceki yılın sürgününü yenilemek. Kesilen dallar ve yapraklar değerlendirilir; yaprak çay ve yem olarak ayrılır.

Mart — Budamanın tamamlanması, gübreleme

Budama biter. Toprak ısınmaya başlarken gübreleme yapılır. ⚠ Aşırı azot yaprak yaptırır, meyve yaptırmaz. Yabani ot kontrolü ve toprak işleme bu ayda.

Nisan — Tomurcuklanma

Çiçek tomurcukları belirir. Ağacın su ihtiyacı artmaya başlar. Bu dönemdeki don, o yılın ürününü doğrudan vurabilir.

Mayıs — Çiçeklenme

Küçük beyazımsı çiçekler salkım hâlinde açar. Tozlaşma rüzgârla olur; farklı çeşitlerin bir arada bulunması verimi belirgin biçimde artırır. ⚠ Çiçeklenme sırasındaki aşırı sıcak ve kuru rüzgâr meyve tutumunu düşürür — o yılın rekoltesi büyük ölçüde bu haftalarda belirlenir.

Haziran — Meyve tutumu ve dökülme

Döllenen çiçekler küçük meyveye dönüşür; ağaç taşıyamayacağı meyvenin bir kısmını doğal olarak döker. Sulama yapılan bahçelerde su ihtiyacı artar.

Temmuz — Meyve büyümesi, sıcak stresi

Meyve boyutlanır, çekirdek sertleşir. Kuraklık ve sıcak stresi en yüksek dönem. Zeytin sineği mücadelesi bu aylarda başlar.

Ağustos — Yağ birikiminin başlangıcı

Meyvede yağ oluşumu hızlanır. Sofralık yeşil zeytin için erken toplama hazırlıkları yapılır. Zeytin sineği baskısı sürer.

Eylül — Yeşil sofralık hasadı

Yeşil sofralık zeytin toplanmaya başlar — meyve tam boyuna ulaşmış, rengi hâlâ yeşildir. Salamura ve kırma zeytin üretimi bu ayda başlar. Yağlık için henüz erkendir.

Ekim — Erken hasat ve sıkımın açılışı

Zeytinyağı hasadı başlar. Erken hasat edilen yeşil zeytinden çıkan yağ daha acı, daha yakıcı ve polifenolce zengindir; verim düşüktür ama fiyatı yüksektir. Değirmenler açılır, borsalarda ilk tesciller görülür.

Kasım — Hasadın zirvesi

Meyve alacalanır (yeşilden mora dönüş) — çoğu üretici için ideal denge burasıdır. Hasat ve sıkım en yoğun dönemini yaşar. ⚠ Toplanan zeytin 24 saat içinde sıkılmalıdır; bekleyen meyvede asitlik yükselir.

Aralık — Geç hasat, siyah sofralık

Tam olgunlaşmış siyah zeytin toplanır; yağ oranı en yüksek, polifenol en düşük düzeydedir. Siyah sofralık salamura ve sele zeytini üretimi bu dönemde. Yeni sezon yağları rafa çıkmaya başlar.

Bir bakışta

İlgili yazılar: zeytin hasadı ne zaman ve nasıl · zeytin ağacı nasıl yetiştirilir · zeytin nasıl salamura edilir · soğuk sıkım